5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Kapsamında Asgari İşçilik Tespiti ve Uzlaşma Müessesesi

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ5

İÇİNDEKİLER7

KISALTMALAR13

GİRİŞ15

BİRİNCİ BÖLÜM

ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ UYGULAMASI

I. ASGARİ İŞÇİLİK İNCELEMESİ ÇERÇEVESİNDE KAYIT DIŞI İŞÇİLİK21

A. Kayıt Dışı İstihdamın Kavramsal Çerçevesi25

B. Uygulamaya Konulan Hukukî Düzenlemeler Kapsamında Asgari İşçilik Tespiti34

II. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ UYGULAMASI35

A. Asgari İşçilik Tespiti Uygulamasının Amacı37

B. Asgari İşçilik Uygulamasının Tarihsel Süreci41

1. Ölçümleme Uygulaması41

2. Ölçümleme Uygulamasının Sona Ermesi ve Asgari İşçilik

Uygulamasına Geçiş Süreci45

C. Asgari İşçilik Uygulamasının Tanımı48

D. Asgari İşçilik Uygulamasının Yapılma Yöntemi51

1. Ön Değerlendirme İşlemi53

2. Asgari İşçilik Araştırması57

3. Araştırma ve İncelemede Dikkat Edilecek Hususlar58

E. Asgari İşçilik Tespiti Yapmakla Görevli Kişiler60

1. SGK Müfettişlerinin İnceleme Yetkisi61

2. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin ve Yeminli Mali

Müşavirlerin İnceleme Yetkisi63

a. Meslek Mensupları ve İşverenin Müteselsil Sorumluluğu66

b. Müşterek ve Müteselsil Sorumluluğun Şartları68

c. Hatalı İşçilik Bildiriminde Bulunan Meslek Mensubunun Sorumluluğu70

III. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİNİN YAPILDIĞI İŞLER VE İŞYERLERİ73

A. Genel Kapsam İtibarıyla74

B. Özel İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik İncelemesi74

1. İhaleli İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik77

2. İhale Konusu Olmayan İnşaat İşlerinde Asgari İşçilik78

3. Özel Bina İnşaatlarının Kısmen Tamamlanması Halinde Hesaplama82

C. İhale Konusu İşlerde Asgari İşçilik İncelemesi84

1. İhaleli İşlerde Araştırma Yoluyla Asgari İşçiliğin Belirlenmesi85

a. İşin Geçici Kabulünün Noksansız Yapılması86

b. Kesin Kabulün Yapılması87

c. İhale Konusu İşte Çalışacak Kişi/Gün Sayısının Belli Olduğu İşler89

d. İhale Konusu İşte Çalışacak Kişi/Gün Sayısının Belli Olmadığı İşler91

2. İhaleli İşlerde Kurum Denetim Elemanlarınca Asgari İşçiliğin Belirlenmesi91

3. İhale Konusu İşin Konsorsiyum ve İş Ortaklığı Şeklinde Üstlenilmesi94

D. Devamlı Mahiyetteki İşyerlerinde Görülen İşler95

1. Devamlı Mahiyetteki İşyeri Kavramı96

2. İhale Konusu İşlerin Devamlı İşyeri Sigortalıları İle Yapılması98

E. Diğer İşler102

IV. ASGARİ İŞÇİLİK İNCELEMESİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR107

A. Özel Bina İnşaatlarında Kadın Sigortalı Bildirilmesi Durumu107

B. İhaleli İşlerde Kadın Sigortalı Bildirilmesi Durumu109

C. İşin Başlama ve Bitiş Tarihlerinin Tespiti109

1. Özel Bina İnşaatlarında İşin Başlama ve Bitiş Tarihlerinin Tespiti109

2. İhale Konusu İşlerde İşin Başlama ve Bitiş Tarihlerinin Tespiti110

D. Tescil Edilmemiş veya Tescil Edilmiş Olmakla Birlikte İşçilik

Bildiriminde Bulunulmaması Halinde Yapılacak İşlemler110

E. Asgari İşçilik İncelemesinde Faturaların Dikkate Alınması İçin Aranan Şartlar111

1. Faturaların Doğruluğunun Tespiti115

2. Karşıt İnceleme116

V. ASGARİ İŞÇİLİK DEĞERLENDİRMESİ YAPILAMAYACAK İŞLER117

VI. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİT KOMİSYONU117

A. Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun Oluşumu ve Çalışma Usulü118

B. Komisyon Başkanının ve Üyelerin Sorumlulukları120

VII. ASGARİ İŞÇİLİK ORANLARI120

A. Asgari İşçilik Oranlarının Belirlenmemiş Olması124

B. Asgari İşçilik Oranının Değerlendirilmesi ve Tespiti Aşamasında Dikkat

Edilecek Hususlar126

C. Yerinde Tespit129

D. Asgari İşçilik Oranının Hesaplanması130

E. Asgari İşçilik Oranına İtiraz131

F. Dava Sırasında Asgari İşçilik Oranına İtiraz133

G. İtirazdan Vazgeçme137

H. İşçilik Oranı Tespit Edilmeyen İşler137

VIII. İLİŞİKSİZLİK BELGESİ VERİLMESİ137

A. İlişiksizlik Belgesi Verilmesinin Hukukî Dayanağı137

B. Kamu Kuruluşlarınca İhale Yoluyla Yaptırılan İşlerde İşverenlerin

Kuruma Borcu Olmadığının Araştırılması139

C. İlişiksizlik Belgesi Verilmesi Süreci141

D. Özel Bina İnşaatlarında İlişiksizlik Belgesi Verilme Süreci144

1. Özel Bina İnşaatlarında Kısmi İlişiksizlik Belgesi Verilmesi145

2. Biten Bir Binanın Bağımsız Bölümlerinin Satın Alınması Halinde İlişiksizlik Belgesi149

E. İhale Konusu İşlerde İlişiksizlik Belgesi Verilme Süreci150

1. Danışmanlık Hizmet İhalelerinde İlişiksizlik Belgesi151

2. Nakliye İşleri ile Personel Öğrenci Taşıma İşlerinde İlişiksizlik Belgesi151

3. Piyasadan Hazır Halde Alınıp Satılan Malın Teslim İşlerinde

İlişiksizlik Belgesi152

F. İnceleme Yapılmaksızın İlişiksizlik Belgesinin Verilebileceği Haller153

IX. RE’SEN PRİM TAHAKKUKUNUN ASGARİ İŞÇİLİKTEN FARKI154

X. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİNDE ÖDEMENİN TAAHHÜDÜ, İTİRAZ VE DAVA YOLU160

A. Ödemenin Taahhüdü161

B. İtiraz Yolu162

C. Dava Yolu163

D. Asgari İşçilik Tespiti Neticesinde Prim Alacağına İlişkin Taleplere Karşı

Kurumun Alacağının Bulunmadığına İlişkin Menfi Tespit Davası168

E. Kurum Denetimleri Sonucu veya Mahkeme Kararı Tahakkuk Ettirilen

Sosyal Sigorta Primlerinde Zamanaşımı171

XI. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ VE İSPAT173

İKİNCİ BÖLÜM

UZLAŞMA MÜESSESESİ

I. UZLAŞMA MÜESSESESİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ177

II. UZLAŞMA KAPSAMINDAKİ İŞYERLERİ180

A. Devamlı Mahiyetteki İşyerleri180

B. Uzlaşma Kapsamındaki İşyerleri Açısından Yapılan Ayrımın Eşitlik

İlkesi ve Kanunilik İlkesi Açısından Değerlendirilmesi181

III. UZLAŞMA KAPSAMINDAKİ KURUM ALACAKLARI185

A. Kurum Alacaklarının Uzlaşma Kapsamında Değerlendirilmesinin Şartları186

B. Fark Sigorta Priminin İşyerinde Çalışan Sigortalıya Mal Edilmesi Durumu188

C. Fark Sigorta Priminin İşyerinde Çalışan Sigortalıya Sonradan Mal

Edilmesi Durumu189

IV. UZLAŞMA KOMİSYONU197

A. Komisyonların Teşkili197

B. Komisyonun Toplanması ve Çalışma Usulü198

V. UZLAŞMA TALEBİ198

A. Talepte Bulunmaya Yetkili Kişi198

B. Talebin Şekli201

C. Talepte Bulunma Süresi201

VI. KISMİ UZLAŞMA202

VII. UZLAŞMANIN KESİN OLMASI VE DAVA EDİLEMEZLİK203

VIII. UZLAŞMA GÜNÜNÜN, PRİM TUTARININ VE İDARİ PARA CEZASININ

TESPİTİNİN BİLDİRİLMESİ208

IX. UZLAŞMA TUTANAĞININ DÜZENLENMESİ209

X. UZLAŞMADAN VAZGEÇME210

XI. UZLAŞMAYA UYMAMA VE UZLAŞMANIN BOZULMASI211

XII. UZLAŞMA SAĞLANAMAYAN HALLER VE YAPILACAK İŞLEMLER212

XIII. UZLAŞAMAMA HALİNDE PRİM ALACAKLARININ CEBREN TAHSİLİNDE6183

SAYILI KANUNUN UYGULANMASI212

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ VE UZLAŞMANIN ÜÇLÜ İŞ İLİŞKİLERİNDE GÖRÜNÜMÜ

I. KAMU KURUM VE KURULUŞLARINDA İHALEYLE İŞ ALANLARLA ALT

İŞVERENLERİN SORUMLULUĞU217

II. İŞYERİ DEVRİ HALİNDE MÜTESELSİL SORUMLULUK220

A. Genel Olarak220

B. İşyeri Devri ve Uzlaşma Kurumunun Birlikte Değerlendirilmesi225

C. Şirketteki Sermaye Payının Devredilmesi Halinde Sorumluluk228

III. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ VE UZLAŞMA MÜESSESESİNDE DİĞER BİRLİKTE

SORUMLULUK DURUMLARI230

A. Üst Düzey Yöneticilerin Sorumluluğu230

1. Üst Düzey Yönetici Kavramı230

2. Üst Düzey Yöneticilerin Sorumluluğunun Kapsamı232

3. Üst Düzey Yöneticilerin Sorumluluğunun Bulunmadığı Durumlar236

IV. ASGARİ İŞÇİLİK UYGULAMASINDA KAYIT DIŞI VERGİ HESAPLAMASI237

A. Fark İşçilik Tutarının Hukukî Niteliği237

B. Vergi Hesaplaması239

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ KAPSAMINDA UYGULANAN İDARİ PARA CEZALARI

I. ASGARİ İŞÇİLİK TESPİTİ KAPSAMINDA UYGULANAN İDARİ PARA CEZALARI243

A. İdari Para Cezası Sorumluluğuna İlişkin Genel Değerlendirme244

B. Asgari İşçilik Araştırması ve Uzlaşma Kapsamında İstenilen

Bilgi/Belgeleri Vermeyenlere Uygulanacak İdari Para Cezası247

C. Eksik İşçiliğin Mal Edildiği Aylara Uygulanacak İdari Para Cezası249

D. Bilgi ve Belge İsteme Hakkının İhlali Halinde Uygulanacak İdari Para

Cezası249

E. Kurumun Denetim ve Kontrolle Görevlendirilmiş Memurlarına Engel Olma251

II. BİRLİKTE SORUMLULAR HAKKINDA İDARİ PARA CEZASI TAHAKKUK

ETTİRİLMESİ252

A. Meslek Mensupları Hakkında Düzenleme255

B. Müteselsil Sorumluluğun İdari Para Cezaları Hakkında Uygulanıp

Uygulanamayacağı Sorunu256

III. İDARİ PARA CEZALARINA İTİRAZ, YARGI YOLU VE ZAMANAŞIMI256

A. İdari Para Cezalarına İtiraz257

B. İdari Para Cezalarına Karşı Yargı Yolu257

C. İdari Para Cezalarında Zamanaşımı259

SONUÇ261

KAYNAKÇA283