Birleşme, Devir, Bölünme ve Hisse Değişimi Danıştay ve Yargıtay Kararları ile Özelgeler Çerçevesinde

İçindekiler

Önsöz 7

1. Bölüm

SERMAYE ŞİRKETLERİNDE BİRLEŞME, DEVİR VE TAM BÖLÜNMENİN VERGİSEL AVANTAJLARI

I. BİRLEŞME YOLUYLA İNFİSAH ETMEK 17

II. GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARINI MAHSUP ETMEK 17

III. DEVROLAN SERMAYE ŞİRKETİNİN DEVREDEN KDV’LERİNİN İNDİRİMİNDEN FAYDALANMAK 19

IV. BİRLEŞME, DEVİR, BÖLÜNME, FESİH VE TASFİYE GİDERLERİ İLE ÖRGÜTLENME GİDERLERİNİN AKTİFLEŞTİRİLMESİ YOLUYLA İTFASI 20

V. DEVİR HALİNDE KURUMLAR VERGİSİ ERTELEMESİ 20

VI. DEĞER ARTIŞ KAZANÇLARINA İLİŞKİN VERGİSEL AVANTAJ 20

VII. DEVREDEN İŞLETMEYE AİT KDV’NİN DEVROLAN İŞLETMEYE İADESİ 21

VIII. DEVRALAN İŞLETMEYE AİT BİRLEŞME (EMİSYON) PRİMİ İSTİSNASI 21

IX. İŞTİRAK HİSSESİNİN ALINMASI İLE İLGİLİ FİNANSMAN GİDERİNİN BU İŞTİRAKLE VERGİSİZ BİRLEŞME YOLUYLA BİRLEŞMESİ NETİCESİNDE 01.01.2023 TARİHİNDEN

SONRA ORTAYA ÇIKAN FİNANSMAN GİDERLERİNİN MATRAHTAN İNDİRİMİ 22

X. KVK 19/1 GÖRE DEVROLAN İŞLETMELERDE İŞTİRAK HİSSELERİ, KURUCU SENETLERİ, İNTİFA SENETLERİ VE RÜÇHAN HAKLARININ SATIŞINDAN DOĞAN KAZANÇLARIN VERGİSEL AVANTAJI 23

2. Bölüm

BİRLEŞME

I. BİRLEŞME GENEL DURUM 25

II. TÜRK TİCARET KANUNU BİRLEŞMEYE AİT GENEL HÜKÜMLER 26

A. Geçerli Birleşmeler 26

C. Sermayenin Kaybı veya Borca Batıklık Hâlinde Birleşmeye Katılma 27

D. Ortaklık Payları ve Hakları 28

E. Ayrılma Akçesi 28

F. Sermaye Artırımı, Yeni Kuruluş ve Ara Bilanço 30

1. Sermaye Artırımı 30

2. Yeni Kuruluş 30

3. Ara Bilanço 30

G. Birleşme Sözleşmesi ve Birleşme Raporu 31

1. Birleşme Sözleşmesi 31

a. Birleşme Sözleşmesinin Yapılması 31

b. Birleşme Raporu 32

H. Birleşme Sözleşmesinin ve Birleşme Raporunun Denetlenmesi 33

1. İnceleme Hakkı ve Malvarlığında Değişiklikler 33

a. İnceleme Hakkı 33

b. Malvarlığındaki Değişikliklerle İlgili Bilgiler 33

I. Birleşme Kararı 34

İ. Kesinleşmeye İlişkin Hükümler 35

1. Ticaret Siciline Tescil 35

2. Hukuki Sonuçlar 35

3. İlan 35

J. Sermaye Şirketlerinin Kolaylaştırılmış Şekilde Birleşmesi 36

1. Uygulama Alanı 36

2. Kolaylıklar 36

K. Alacaklıların ve Çalışanların Korunması 37

1. Alacakların Teminat Altına Alınması 37

2. Ortakların Kişisel Sorumlulukları ve İş İlişkilerinin Geçmesi 37

III. TİCARET SİCİL YÖNETMELİĞİ BİRLEŞME İLE İLGİLİ HÜKÜMLER 37

A. Başvuru ve Belgeler 37

B. Tescil 40

IV. BİRLEŞME İLE İLGİLİ TİCARET SİCİL MÜDÜRLÜĞÜNDE YAPILACAK İŞLEMLER 41

A. Tescil İçin Gerekli Belgeler 41

B. Sermaye Şirketlerinin Kolaylaştırılmış Şekilde Birleşmesi 43

C. Kolaylıklar 44

D. Açıklamalar 46

V. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU VE KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ 50

A. Birleşme 50

B. Serbest Bölgelerde Gerçekleşen Birleşme ve Devir Hallerinde İstisna Uygulaması 51

C. Genel Kurul Toplantıları İçin Yapılan Giderler İle Birleşme, Devir, Bölünme, Fesih ve Tasfiye Giderleri 51

D. İndirimin Kapsamı (Nakdi Sermaye İndirim Hakkı Kv 10–I) 51

E. Tasfiye ve Birleşme İşlemlerinde Verginin Ödenmesi 52

F. Tasfiye ve Birleşme İşlemlerinde Verginin Ödenmesi 52

G. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) Birleşmelerinde Kurumlar Vergisi Oranının İndirimli Uygulanması (Ek Bölüm: RG–11/2/2017–29976) 53

H. KOBİ Tanımı 53

I. KOBİ Birleşmelerinde Kurumlar Vergisi Oranının İndirimli Uygulanmasının Şartları 54

İ. Birleşmenin, Kanunun 19’uncu Maddesinin Birinci Fıkrasında Yer Alan Devir Şartlarını Taşıması 54

J. Birleşen Kurumların KOBİ Niteliğinde Olması 55

K. Birleşen Kurumların Devir Tarihi İtibarıyla Sanayi Sicil Belgesini Haiz ve Fiilen Üretim Faaliyetiyle İştigal Eden Kurumlardan Olması 55

L. Kurumlar Vergisi Oranının İndirimli Uygulanması 55

M. Asgari Kurumlar Vergisinin Uygulanmayacağı Mükellefler 56

N. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerde (KOBİ) Birleşme İşlemleri 57

O. Tanımlar 57

1. KOBİ Tanımı 57

2. KOBİ’lerde Birleşme Tanımı 57

Ö. Geçici 5’inci Maddede Düzenlenen Teşvikler 58

1. KOBİ Birleşmelerinde Kurumlar Vergisi İstisnası Uygulaması 58

2. KOBİ Birleşmelerinde İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulaması 59

P. Teşviklerden Yararlanılabilmesine İlişkin Şartlar 60

1. Birleşme Kapsamında Kıymetlerin Devri 60

2. Birleşme İşleminden Doğan Kazançların Sermayeye Eklenmesi 60

3. Birleşen ve Birleşilen Kurumlar Arasındaki Külli Halefiyet 61

4. İstihdam Şartı 61

5. Birleşilen Kurumun Daha Sonraki Tarihlerde Birleşme, Devir, Bölünme ve Hisse Değişimi İşlemlerine Tabi Tutulmaması 62

R. Birleşme Tarihi 62

S. Birleşme Beyannamesinin Verilme Süresi 62

Ş. Diğer Hususlar 63

1. KOBİ Birleşmelerinde Zarar Mahsubu 63

2. Amortisman Uygulamaları 64

3. Birleşilen Kurumda Devralınan Varlıkların Satışı Nedeniyle Doğan Zararlar 65

4. Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası Karşısındaki Durumu 65

5. Sadece Teşviklerden Yararlanmak Amacıyla Yapılan İşlemlerin Durumu 65

MUHTELİF ÖZELGELER 66

MUHTELİF DANIŞTAY KARARLARI 97

YARGITAY KARARLARI 115

KAMU İHALE KURUMU KARARLARI 124

BİRLEŞME ÖRNEK UYGULAMA 132

3. Bölüm

TÜR DEĞİŞTİRME (DEVİR)

I. TÜR DEĞİŞTİRMENİN ÇEŞİTLERİ 135

II. YENİ KURULUŞ YOLUYLA TÜR DEĞİŞTİRME 136

III. HUKUKİ KILIF DEĞİŞTİRMEK SURETİYLE TÜR DEĞİŞTİRME 136

IV. LİMİTED ŞİRKETİN ANONİM ŞİRKET TÜRÜNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ (TÜR DEĞİŞTİRME) 142

A. Müdürlükçe Onaylanacak Ana Sözleşmelerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 144

B. Esas Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 150

V. ANONİM ŞİRKETİN LİMİTED ŞİRKETE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN GEREKLİ OLAN İŞLEMLER 155

A. Müdürlükçe Onaylanacak Ana Sözleşmelerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 157

B. Limited Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 163

VI. GERÇEK KİŞİ ŞAHIS FİRMASININ ANONİM VE LİMİTED ŞİRKET TÜRLERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN GEREKLİ OLAN İŞLEMLER 166

A. Müdürlükçe Onaylanacak Ana Sözleşmelerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 167

B. Anonim Şirket Esas Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 173

C. Limited Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 177

VII. KOLLEKTİF VE KOMANDİT ŞİRKET TÜRLERİNİN ANONİM VE LİMİTED ŞİRKET TÜRLERİNE

DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN GEREKLİ OLAN İŞLEMLER 180

A. Müdürlükçe Onaylanacak Ana Sözleşmelerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 181

B. Anonim Şirket Esas Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 185

C. Limited Sözleşme Maddelerinde Dikkat Edilecek Hususlar 189

VIII. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU VE KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ 195

A. Devir 195

1. Devir ve Bölünme Hallerinde İktisap Tarihi 196

2. Fon Hesabında Tutulan Kazançların İşletmeden Çekilmemesi 196

3. Serbest Bölgelerde Gerçekleşen Birleşme ve Devir Hallerinde İstisna Uygulaması 197

B. Devir ve Bölünme Durumunda Zarar Mahsubu 198

1. Öz Sermaye Tutarı 199

2. Devir ve Bölünme Halinde Zarar Mahsubu Yapılabilmesinin Şartları 199

3. Devir ve Bölünme Halinde Zarar Mahsubunun Sırası ve Mahsup Edilemeyen Zarar Tutarları 200

MUHTELİF ÖZELGELER 200

MUHTELİF DANIŞTAY KARARLARI 235

MUHTELİF YARGITAY KARARLARI 256

KAMU İHALE KURUMU KARARLARI 266

4. Bölüm

BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ

I. BÖLÜNME 277

A. Sermaye Paylarına Göre Bölünme 279

1. Simetrik Bölünme 279

2. Asimetrik Bölünme 279

B. Bölünme Türleri 295

1. Tam Bölünme 295

2. Kısmi Bölünme 296

a. Üretim ve Hizmet İşletmelerinin Ayni Sermaye Olarak Konulması 296

aa. Devredilen İktisadi Kıymetlerle Birlikte Bunlara Ait Borçların Da Devredilmesi Halinde Devre Konu Net Değerin Sıfır veya Negatif Olması Durumu 298

bb. Üretim ve Hizmet İşletmelerine Bağlı Taşınmazların Durumu 301

cc. Üretim ve Hizmet İşletmelerinin Belli Bir Kısmının Kısmi Bölünmeye Konu Edilmesi 302

b. Bölünmenin Gerçekleştiği Tarihe Kadar Bölünen Varlıkların Değerinde Meydana Gelecek Değişikliklerin Durumu 302

c. İştirak Hisselerinin Ortaklara Verilmesi (Değişik: RG–28/9/2024–32676) 303

3. (Ek: RG–13/8/2009–27318) Bölünme İşlemlerinde Hisse Devri 303

C. Devir ve Bölünmeye İlişkin Ortak Hususlar 304

1. Alınan Hisse Senetlerinin Durumu 304

2. Amortisman Uygulaması 305

3. Devir ve Bölünmelerde Elde Edilen Hisselerin İktisap Tarihi 305

D. Hisse Değişimi 306

II. DEVİR, BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ HALLERİNDE VERGİLENDİRME 307

A. Devir Halinde Vergilendirme ve Beyan 307

B. Tam Bölünme Halinde Vergileme ve Beyan 309

C. Kısmi Bölünme ve Hisse Değişimi Hallerinde Vergileme 310

III. VERGİNİN ÖDENMESİ 310

A. Ödeme Süresi 311

B. Tasfiye ve Birleşme İşlemlerinde Verginin Ödenmesi 311

C. Devir ve Tam Bölünme İşlemlerinde Verginin Ödenmesi 311

D. Muhtasar Beyannameler Üzerinden Tahakkuk Eden Vergilerin Ödenmesi 312

MUHTELİF ÖZELGELER 322

MUHTELİF DANIŞTAY KARARLARI 360

MUHTELİF YARGITAY KARARLARI 379

5. Bölüm

ŞİRKET BİRLEŞME BÖLÜNMELERİNDE SERMAYE AZALTIMI (KVK 32/B)

I. SERMAYE AZALTIMINA KONU EDİLEBİLECEK SERMAYE UNSURLARI 401

II. ÖZ SERMAYE KALEMLERİNİN SERMAYEYE EKLENDİĞİ TARİHTEN İTİBAREN BEŞ TAM YIL GEÇTİKTEN SONRA KURUMLAR TARAFINDAN SERMAYE AZALTILMASI 402

III. ÖZ SERMAYE KALEMLERİNİN SERMAYEYE EKLENDİĞİ TARİHTEN İTİBAREN BEŞ TAM YIL GEÇMEDEN KURUMLAR TARAFINDAN SERMAYE AZALTILMASI 403

IV. ÖZ SERMAYE UNSURLARININ SERMAYEYE İLAVE EDİLME TARİHİNE GÖRE SERMAYE AZALTIMINDAKİ ÖNCELİK DURUMU 404

V. GEÇMİŞ YIL ZARARLARININ MAHSUBU SURETİYLE SERMAYE AZALTIMI 406

VI. DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİ NEDENİYLE SERMAYE AZALTILMASI 407

A. Devir İşlemleri Sonrasında Yapılan Sermaye Azaltımı 408

B. Tam Bölünme İşlemleri Sonrasında Yapılan Sermaye Azaltımı 409

C. Kısmi Bölünme İşlemleri Nedeniyle Yapılan Sermaye Azaltımı 412

VI. SERMAYE ŞİRKETLERİNİN KENDİ HİSSELERİNİ İKTİSAP ETMESİ SONUCU YAPILAN SERMAYE AZALTIMI 413

6. Bölüm

BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLARI

I. BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN DAMGA VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMU 417

A. Damga Vergisi Yönünden Hisse Devir Süreci 417

B. Niyet Sözleşmesi (Momerandum of Understanding) 417

C. Due Diligence 418

D. Hisse Alım Sözleşmesi 418

II. BİRLEŞME DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN HARÇLAR KARŞISINDAKİ DURUMU 420

III. AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUN LİMİTED ŞİRKETLERİN AMME BORÇLARI 422

IV. DEVİR VE TÜR DEĞİŞTİRME İŞLEMLERİNİN GELİR VERGİSİ KANUNU KARŞISINDAKİ DURUMU 436

V. SERMAYE ŞİRKETLERİNİN DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN KDV KARŞISINDAKİ DURUMU 437

VI. ADİ ORTAKLIĞIN KDV KARŞISINDAKİ DURUMU 438

VII. DEVİR, BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİNİN BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİ KARŞISINDAKİ DURUMU 439

VIII. BİRLEŞME VE BÖLÜNME (TEBLİĞİ) İŞLEMLERİNİN SERMAYE PİYASASI KANUNUNDAKİ DÜZENLEMELERİ 439

IX. DEVİR VE BİRLEŞME İŞLEMLERİNİN REKABET KANUNU KARŞISINDAKİ DURUMU 461

X. DEVİR İŞLEMİNİN ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU’NDAKİ DURUMU 462

Kavram Dizini 463