Gayrimenkullerde Miras ve Bağışın Vergilendirilmesi

İçindekiler

Önsöz7

Kısaltmalar17

GİRİŞ19

BİRİNCİ BÖLÜM

GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ (KARŞILIKSIZ) İNTİKALLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİYLE İLGİLİ

GENEL AÇIKLAMALAR

I. GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ İNTİKALLERİYLE İLGİLİ KAVRAMLAR VE AÇIKLAMALARI21

A. Gayrimenkul21

1. Arazi22

2. Tapu Kütüğünde Ayrı Sayfaya Kaydedilen Bağımsız ve Sürekli Haklar22

a. Bir İrtifak Hakkı Bulunmalıdır22

b. İrtifak Hakkı Bağımsız Nitelikli Olmalıdır23

c. İrtifak Hakkı Sürekli Olmalıdır23

d. Hak Sahibi Tapu Siciline Kaydı Talep Etmelidir23

3. Kat Mülkiyeti Kütüğüne Kayıtlı Bağımsız Bölümler24

B. İvazsız İntikal25

1. İvazlı ve İvazsız İntikal Ayırımı25

2. Veraset ve İvazsız İntikal Ayırımı28

C. Mirasçılar, Ölüme Bağlı Tasarruflar ve Tenkis Davası30

1. Yasal Mirasçılar30

2. Ölüme Bağlı Tasarruflar, Saklı Paylı (Mahfuz Hisseli) Mirasçılar ve Tenkis Davası31

a. Ölüme Bağlı Tasarruflar31

b. Saklı Paylı Mirasçılar ve Tenkis Davası32

D. Gayrimenkulün Mirasçılara İntikali35

1. Gayrimenkulün Mirasçılara Elbirliği (İştirak) Halinde İntikali36

2. Gayrimenkulün Mirasçılara Paylı (Müşterek) Mülkiyet Halinde İntikali37

E. Bağışlama (Hibe)37

F. İntifa Hakkı39

1. Genel Olarak İntifa Hakkı39

2. İntifa Hakkının Konusu40

a. İntifa Hakkının Tesisen Kazanılması41

b. İntifa Hakkının Aslen Kazanılması41

ba. İntifa Hakkının Kanunen Kazanılması41

bb. İntifa Hakkının Zamanaşımı ile Kazanılması42

bc. İntifa Hakkının Mahkeme Kararı ile Kazanılması42

4. Gayrimenkullerde İntifa Hakkının Sona Ermesi42

a. Gayrimenkullerde İntifa Hakkının Sona Erme Sebepleri42

aa. Gayrimenkulün Tamamen Yok Olması42

ab. Kamulaştırma42

ac. Mahkeme Kararı43

ad. Cebri İcra43

ae. Ölüm, Kişiliğin Ortadan Kalkması ve Süre43

af. Terkin43

b. Sona Ermenin Sonuçları43

G. Kuru (Çıplak) Mülkiyet44

H. Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi45

1. Tanımı ve Konusu45

2. Şekli46

3. Güvencesi46

4. İptali ve Tenkisi47

5. Sona Ermesi ve Devredilemezliği50

İ. Rücu Şartıyla Bağış51

II. İVAZSIZ İNTİKALLERDE VERGİLENDİRMENİN AMAÇLARI VE GETİRİLİŞ NEDENLERİ53

A. Genel Olarak Servetin Vergilendirilmesinin Olumlu ve Olumsuz Yönlerinin Mali ve Sosyal Açıdan Değerlendirilmesi53

B. İvazsız İntikallerde Vergilendirmenin Amaçları ve Getiriliş Nedenleri54

1. Mali Açıdan54

2. Sosyal Açıdan55

III. İVAZSIZ İNTİKALLERİN VERGİLENDİRİLMESİNE OLUMLU VE OLUMSUZ YAKLAŞIM56

A. Olumlu Yaklaşım56

B. Olumsuz Yaklaşım57

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK VERGİ HUKUKU’NDA İVAZSIZ İNTİKAL EDEN

GAYRİMENKULLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

I. GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ İNTİKALLERİNDE VERGİLENDİRMENİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR59

A. Genel Olarak Servetin Vergilendirilmesinin Tarihçesi59

B. Türkiye’de İvazsız İntikaller Üzerinden Alınan Vergilerin Geçirdiği Aşamalar60

1. Birinci Aşama (Cumhuriyet Öncesi Dönem)60

2. İkinci Aşama (797 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Dönemi)60

3. Üçüncü Aşama (7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Dönemi)61

II. VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER62

A. Genel Olarak İvazsız Veraset ve İntikal Vergisi62

1. Verginin Konusu ve Uygulama Alanı62

a. Şahsilik İlkesine Göre Uygulama Alanı63

b. Mülkilik İlkesine Göre Uygulama Alanı63

2. Vergiyi Doğuran Olay63

3. Verginin Mükellefi64

4. Muafiyetler64

a. Kamu İdareleri65

b. Emekli ve Yardım Sandıkları ile Sosyal Yardım Kurumları65

c. Kamuya Yararlı Dernekler65

d. Siyasi Partiler65

e. Bazı Kurumlara Ait Teşekküller65

f. Kamu Yararına Kurulan Bazı Teşekküller66

g. Yabancı Devlet Temsilcileri66

h. Vakıf Muafiyeti66

5. İstisnalar66

a. Miras Hissesinin Bir Kısmı67

b. Sağlar Arası İvazsız İntikallerin Bir Kısmı67

c. Piyango ve İkramiyelerin Bir Kısmı ile Milli Piyango İkramiyesi67

d. Görev Sırasında Ölenlerden İntikal Eden Malların Bir Kısmı68

e. Rücu Şartıyla Yapılan Bağışlar68

f. Kuru Mülkiyet Halinde İntikal Eden Mallar68

g. Vergi Muafiyeti Tanınan Vakıflara Kuruluş veya Kuruluştan Sonra Tahsis Olunan Mallar69

h. Kültür ve Tâbiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamındaki Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları69

6. Tarife69

7. Verginin Beyanı ve Beyan Süresi70

8. Zamanaşımı71

B. Gayrimenkullerin İvazsız İntikallerinin Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Vergilendirilmesi72

1. Gayrimenkul Sahibinin Ölümü Halinde Veraset ve İntikal Vergisi73

2. Gayrimenkulün Veraset Dışındaki Yollarla İvazsız İntikali Halinde Veraset ve İntikal Vergisi75

a. Bağışlama Halinde Veraset ve İntikal Vergisi75

b. Diğer İvazsız İntikallerin Veraset ve İntikal Vergisi76

3. İvazsız İntikal Eden Gayrimenkullerin Değerlemesi81

III. GELİR VERGİSİ BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER85

A. İvazsız İntikal Eden Gayrimenkullerin Elden Çıkarılmasının Ticari Kazanç Kapsamında Vergilendirilmesi (GVK md. 37/2–4)86

B. İvazsız İntikal Eden Gayrimenkullerin Değer Artış Kazancı Kapsamında Vergilendirilmesi (GVK mük. md. 80/1–6)88

C. İvazsız İntikal Eden Gayrimenkullerin Kira Geliri Üzerinden Alınan Gelir Vergisi (GMSİ)90

IV. KATMA DEĞER VERGİSİ BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER90

V. EMLAK VERGİSİ BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER91

VI. DEĞERLİ KONUT VERGİSİ BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER92

VII. HARÇLAR BAKIMINDAN İVAZSIZ İNTİKAL EDEN GAYRİMENKULLER94

A. Genel Olarak Harçların Tanımı, Unsurları ve Çeşitleri94

B. Tapu Harcının Matrahı95

1. Tapu Harcı Uygulaması Bakımından 01.01.2002 Tarihinden Önceki Durum96

2. Tapu Harcı Uygulaması Bakımından 01.01.2002–06.06.2008 Tarihleri Arasındaki Durum97

3. Tapu Harcı Uygulaması Bakımından 06.06.2008 Tarihinden Sonraki Durum99

C. Tapu Harcının Tarifesi101

D. Gayrimenkullerin İvazsız İntikali Bakımından Tapu Harcı Uygulaması102

1. Mirasçılara İntikal Eden Gayrimenkuller Bakımından Tapu Harcı Uygulaması102

2. Bağışlanan Gayrimenkuller Bakımından Tapu Harcı Uygulaması102

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ İNTİKALLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

I. GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ İNTİKALLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ

BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR103

A. Kuru (Çıplak) Mülkiyet ve İntifa Hakkının Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Vergilendirilmesi103

a. Sağlar Arası Kuru Mülkiyet İntikalinin Vergilendirilmesi104

b. Veraset Yoluyla İntikal Eden Kuru Mülkiyetin İntifa Hakkıyla Birleşmesi Durumunda Vergilendirme105

ba. Kuru Mülkiyet Sahibi Mirasçılar Lehine İntifa Hakkından Feragat Edilmesi Durumunda Vergilendirme106

bb. İntifa Hakkı Sahibinin Ölümü Durumunda Vergilendirme107

bc. Kuru Mülkiyetin İntifa Hakkı Sahibine Bağışlanması Durumunda Vergilendirme108

c. İvazlı Olarak Alınan Kuru Mülkiyetin İntifa Hakkıyla Birleşmesi Durumunda Vergilendirme108

ca. İntifa Hakkı Sahibinin Ölümü Üzerine Bedel Karşılığında Satın Alınmış Olan Kuru Mülkiyetle İntifa Hakkının Birleşmesi

Durumunda Vergilendirme108

cb. Bedel Karşılığında Satın Alınmış Kuru Mülkiyet Lehine İntifa Hakkından Feragat Edilmesi Durumunda Vergilendirme109

d. İntifa Hakkının ve Kuru Mülkiyetin VUK’un 296. Maddesine Göre Değerlemesi109

2. Kuru Mülkiyet ve İntifa Hakkının Vergilendirilmesine İlişkin Vergi İdaresi Düzenlemeleri110

a. Tebliğler110

b. İç Genelgeler113

c. Özelgeler (Muktezalar)114

3. Kuru Mülkiyet ve İntifa Hakkının Vergilendirilmesine İlişkin 2011 Yılından Önceki Tarihlerde Verilmiş Yargı Kararları120

4. Kuru Mülkiyet ve İntifa hakkının Vergilendirilmesine İlişkin Görüşümüz ve Bu Doğrultuda Oluşan Yakın Tarihli Güncel Yargı

Kararları125

a. İntikali Mümkün Olmayan İntifa Hakkının Veraset ve İntikal Vergisinin Konusuna Girip Girmediği125

aa. İntifa Hakkının İntikale Elverişli Olup Olmadığının Değerlendirilmesi125

b. İntikali Mümkün Olan Kuru Mülkiyetin Verginin Konusuna Girip Girmediğine İlişkin Değerlendirme130

c. Kuru Mülkiyet ve İntifa Hakkının Değerinin Tespiti131

d. Örneklerle İntifa Hakkı ve Kuru Mülkiyetin Veraset ve İntikal Vergisi Karşısındaki Durumu134

da. Yeni Alınan Gayrimenkulün Kuru Mülkiyeti ve İntifa Hakkının Farklı Kişiler Üzerine Yapılması Halinde Veraset ve İntikal

Vergisi134

db. Tam Mülkiyetli Mevcut Gayrimenkulün Kuru Mülkiyetinin Bedelsiz Devri Halinde Veraset ve İntikal Vergisi135

dc. Veraset Yoluyla Edinilmiş Kuru Mülkiyetin İntifa Hakkıyla Birleşmesi Halinde Veraset ve İntikal Vergisi136

dd. İntifa Hakkı Tesis Edilmiş Kişiye, Veraseten veya Bağış Yoluyla Kuru Mülkiyetin de Geçmesi Halinde Veraset ve İntikal

Vergisi137

de. İntifa Hakkı Tesis Edilen Kişinin Ölümü veya Bu Haktan Feragati ile Kuru Mülkiyetin Tekrar Tam Mülkiyete Dönüşmesi

Halinde Veraset ve İntikal Vergisi138

e. Sağ Kalan Eşe Aile Konutunun Üzerinde İntifa Hakkı Özgülenmesinin Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından

Değerlendirilmesi138

ea. Genel Olarak Sağ Kalan Eşe Aile Konutu Üzerinde İntifa Hakkı Özgülenmesi138

eb. Katılma Alacağına Mahsuben Tesis Edilen İntifa Hakkı Bakımından Veraset ve İntikal Vergisi (TMK md. 240)140

ec. Miras Payına Mahsuben Tesis Edilen İntifa Hakkı Bakımından Veraset ve İntikal Vergisi (TMK md. 652)141

B. Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Değerlendirilmesi141

C. Rücu Şartıyla Bağışın Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Vergilendirilmesi146

E. Boşanma Karşılığında İktisap Edilen Gayrimenkullerin Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Değerlendirilmesi149

F. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesinin Süresinden Sonra Verilmesi Halinde Uygulanacak Ceza151

II. GELİR VERGİSİ BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR154

A. İvazsız İktisap Edilen Arsa Payı Karşılığı Edinilen Bağımsız Bölüm Satışının Ticari Kazanç Bakımından Değerlendirilmesi155

1. Vergi İdaresi Düzenleme ve Uygulamaları155

2. Yargı Kararları157

3. Değerlendirme160

B. İvazsız İktisap Edilen Arsa Payı Karşılığı Edinilen Bağımsız Bölüm Satışının Değer Artış Kazancı Bakımından

Değerlendirilmesi161

1. Vergi İdaresi Düzenleme ve Uygulamaları162

a. 25 Mart 2011 Tarihinden Önce162

b. 25 Mart 2011 Tarihi İtibariyle163

2. Yargı Kararları165

3. Değerlendirme167

III. KATMA DEĞER VERGİSİ BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR167

IV. EMLAK VERGİSİ BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR169

A. Emlak Vergisi Değerinin Tespitinin Önemi ve Bu Tespite Dava Açılması169

1. Emlak Vergisi Değerinin Diğer Vergiler ve Harçlar Bakımından Önemi169

a. Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Emlak Vergisi Değerinin Önemi169

b. Kira Geliri Üzerinden Alınan Gelir Vergisi Bakımından Emlak Vergisi Değerinin Önemi169

c. Değer Artış Kazancı Üzerinden Alınan Gelir Vergisi Bakımından Emlak Vergisi Değerinin Önemi170

d. Harçlar Bakımından Emlak Vergisi Değerinin Önemi171

e. Değerli Konut Vergisi Bakımından Emlak Vergisi Değerinin Önemi171

2. Emlak Vergisine Esas Değerin Tespiti ve Bu Tespite Dava Açılması171

B. Müşterek (Paylı) ve İştirak Halinde (Elbirliği) Mülkiyette Emlak Vergisi Yükümlülüğü173

C. İntifa Hakkının Varlığı Halinde Emlak Vergisi Yükümlülüğü174

V. HARÇLAR BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR175

A. İntifa Hakkının Varlığı Halinde Tapu Harçları175

1. Tapu Harcı Bakımından İntifa Hakkının Gayrimenkulün Değerine Oranı175

2. İntifa Hakkının Kurulmasında Alınan Tapu Harcı175

3. İntifa Hakkının Terkininde Alınan Tapu Harcı176

4. Yeni Alınan Gayrimenkul Bakımından Tapu Harcı Uygulaması177

a. Örnek Olay177

b. İşlemin Mali Boyutu177

5. Mevcut Gayrimenkulün Karşılıksız Devri (Bağış) Bakımından Tapu Harcı Uygulaması179

a. Örnek Olay179

b. İşlemin Mali Boyutu180

6. Mevcut Gayrimenkulün Kuru Mülkiyetinin Bedel Karşılığı Satılması veya Satılmış Gösterilmesi Halinde Tapu Harcı

Uygulaması180

B. Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Bakımından Tapu Harçları181

VI. GAYRİMENKULLERİN İVAZSIZ İNTİKALLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLARA

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ181

A. İntifa Hakkı ve Kuru Mülkiyetin Vergilendirilmesine İlişkin Çözüm Önerisi181

B. Eşe ve Çocuklara İvazsız Olarak İntikal Eden Gayrimenkullerin Vergilendirilmesine İlişkin Öneri183

C. Veraset ve İntikal Vergisinin Kaldırılmasına İlişkin Öneriler Hakkında Değerlendirme185

Sonuç187

Kaynakça191

Kavramlar Dizini199