Hedef Maliyetleme Modern Stratejik Maliyet Yönetimi

İÇİNDEKİLER

ÖZET .................................................................................................................... v

ABSTRACT ....................................................................................................... vii

ÖNSÖZ ................................................................................................................ ix

İÇİNDEKİLER .................................................................................................... xi

ŞEKİLLER DİZİNİ ............................................................................................ xv

TABLOLAR DİZİNİ ........................................................................................ xvii

GRAFİKLER DİZİNİ ........................................................................................ xix

KISALTMALAR DİZİNİ ................................................................................. xxi

EKLER DİZİNİ ............................................................................................... xxiii

GİRİŞ .................................................................................................................... 1

1.BÖLÜM ............................................................................................................. 5

1. GELENEKSEL MALİYET MUHASEBESİNİN ESASLARI VE STRATEJİK MALİYET YÖNETİMİNE GEÇİŞ ...................................................................... 5

1.1. Bilgi Sistemleri ve Maliyet Muhasebesi Arasındaki İlişki ........................ 5

1.1.1. Bilgi Sistemleri ve Bilgi Sistemleri İçerisinde Muhasebe Bilgi Sistemi ..................................................................................................................... 5

1.1.1.1. Muhasebe bilgi sisteminin tanımı ve temel unsurları ................. 7

1.1.1.2. Muhasebe bilgi sisteminin önemi, temel ilkeleri ve alt sistemleri ................................................................................................. 9

1.1.1.3. Muhasebe bilgi sistemi içerisinde maliyet muhasebesinin yeri ve önemi .................................................................................................... 12

1.1.1.4. Geleneksel maliyet muhasebesine dayanan hesaplama sistemleri .............................................................................................................. 15

xii MODERN STRATEJİK MALİYET YÖNETİMİ HEDEF MALİYETLEME

1.2. Maliyet Yönetimi .................................................................................... 18

1.2.1. Maliyet Yönetiminin Tanımı ve İlgili Olduğu Alanlar .................... 18

1.2.1.1. Maliyet yönetiminin tanımı ...................................................... 18

1.2.1.2. Maliyet yönetiminin ilgili olduğu alanlar ................................. 19

1.2.2. Maliyet Yönetim Sistemi ................................................................. 20

1.2.2.1. Maliyet yönetim sisteminin tanımı ve önemi ........................... 20

1.2.2.2. Maliyet yönetim sisteminin amaçları ve faydaları ................... 22

1.2.3. Maliyet Yönetiminden Stratejik Maliyet Yönetimine Geçiş Süreci 23

1.3. Stratejik Maliyet Yönetimi ...................................................................... 25

1.3.1. Stratejik Maliyet Yönetiminin Tanımı ve Önemi ............................ 25

1.3.2. Stratejik Maliyet Yönetiminin Amaçları ve Temel Özellikleri ....... 27

1.3.3. Stratejik Maliyet Yönetiminin Unsurları ......................................... 29

1.3.3.1. Değer zinciri analizi ................................................................. 30

1.3.3.2. Stratejik konumlandırma analizi .............................................. 31

1.3.3.3. Maliyet etkenleri analizi ........................................................... 32

1.3.4. Stratejik Maliyet Yönetimde Yer Alan Yaklaşımlar ....................... 33

1.3.4.1. Kaizen maliyetleme .................................................................. 34

1.3.4.2. Mamul yaşam seyri maliyetleme.............................................. 35

1.3.4.3. Geriye dönük maliyetleme ....................................................... 36

1.3.4.4. Faaliyet tabanlı maliyetleme .................................................... 37

1.3.4.5. Hedef maliyetleme ................................................................... 39

2.BÖLÜM ........................................................................................................... 41

2. HEDEF MALİYETLEME YAKLAŞIMI ...................................................... 41

2.1. Hedef Maliyetleme Yöntemine İlişkin Genel Kavramlar ....................... 41

2.1.1. Hedef Maliyetlemenin Tanımı ve Gelişim Süreci ........................... 41

2.1.2. Hedef Maliyetlemenin Amacı ve Özellikleri ................................... 47

2.1.3. Hedef Maliyetlemenin Temel İlkeleri.............................................. 49

2.1.3.1. Fiyata göre maliyetleme ........................................................... 50

Dr. Hatice GÖKBULUT KAZAN xiii

2.1.3.2. Müşteri odaklılık ...................................................................... 51

2.1.3.3. Tasarım üzerinde odaklanma ................................................... 51

2.1.3.4. Geniş kapsamlı katılım (çapraz fonksiyonlu gruplar) .............. 52

2.1.3.5. Yaşam seyri boyunca maliyet düşürme .................................... 53

2.1.3.6. Değer zincirine katılım ............................................................. 53

2.1.4. Hedef Maliyetlemeyi Etkileyen Faktörler ....................................... 53

2.2. Hedef Maliyetleme Süreci ....................................................................... 55

2.2.1. Uzun Vadeli Satış ve Kar Amaçlarının Belirlenmesi ...................... 57

2.2.2. Ürün Hatlarının Yapılandırılması .................................................... 57

2.2.3. Hedef Satış Fiyatının Belirlenmesi .................................................. 58

2.2.4. Hedef Kar Marjının Belirlenmesi .................................................... 59

2.2.5. Hedef Maliyetin Belirlenmesi.......................................................... 60

2.2.6. Maliyetin Ayrımlanması .................................................................. 61

2.2.6.1. Ürünü oluşturacak fonksiyonların tespiti ................................. 64

2.2.6.2. Her bir fonksiyonun öneminin tespiti....................................... 64

2.2.6.3. Ürünü oluşturacak parçaların tespiti ........................................ 65

2.2.6.4. Her bir parçanın maliyetinin tespiti .......................................... 65

2.2.6.5. Ürünü oluşturan parçaların öneminin tespiti ............................ 65

2.2.6.6. Parçaların hedef maliyet endeksinin oluşturulması .................. 66

2.2.6.7. Hedef maliyet endeksinin optimizasyonu ................................ 66

2.2.6.8. Diğer maliyet düşürme girişimleri ........................................... 67

3.BÖLÜM ........................................................................................................... 69

3. HEDEF MALİYETLEME YÖNTEMİNİN BİR ÜRETİM İŞLETMESİNDE UYGULANMASI .............................................................................................. 69

3.1. Çalışmanın Amacı ................................................................................... 69

3.2. Çalışmanın Yöntemi................................................................................ 69

3.3. Literatür Taraması ................................................................................... 70

3.4. Çalışmaya Konu Olan İşletmenin Bilgileri ............................................. 78

xiv MODERN STRATEJİK MALİYET YÖNETİMİ HEDEF MALİYETLEME

3.4.1. İşletmenin Üretim Süreci ................................................................. 79

3.5. İşletmenin Muhasebe Sistemi ve Maliyet Verilerinin Belirlenmesi ........ 83

3.5.1. Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Maliyetlerinin Saptanması ................................................................................................. 86

3.5.2. Direkt İşçilik Giderleri Maliyetlerinin Saptanması ......................... 88

3.5.3. Genel Üretim Giderleri Maliyetlerinin Saptanması ......................... 89

3.5.4. Toplam Birim Maliyetlerin Saptanması .......................................... 91

3.5.5. Bölüm Başına Maliyetin Analiz Edilmesi ....................................... 92

3.5.6. Hedef Maliyetleme Yöntemi ile Elde Edilen Verilerin Analizi ....... 94

3.5.7. Fonksiyonel Maliyet Analizi ........................................................... 95

3.5.8. Müşteri Beklenti Analizi.................................................................. 96

3.5.9. Fonksiyonel Performans Analizi ..................................................... 98

3.5.10. Önemlilik Endeksi ......................................................................... 99

3.5.11. Hedef Maliyet Endeksi ................................................................ 100

SONUÇ ............................................................................................................. 103

KAYNAKLAR ................................................................................................. 113

EKLER ............................................................................................................. 133

ÖZGEÇMİŞ ...................................................................................................... 135