İnşaat Muhasebesi Vergilendirme - Özellikli İşlemler - Örnek Uygulamalar - Ayrıntılı Hesap Planları ve Muhasebe Kayıtları

İçindekiler

Birinci Bölüm

İNŞAAT SEKTÖRÜ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

1.1. İNŞAAT, İMALAT KAVRAMLARI VE ÇEŞİTLERİ31

1.1.1. İnşaat31

1.1.2. İnşaat Çeşitleri32

1.1.3. Üretim33

1.1.4. Üretim Çeşitleri33

1.1.5. Onarım33

1.1.6. Şantiye33

1.1.7. Gayrimenkul33

1.2. MÜTEAHHİT, TAŞERON, HAKEDİŞ34

1.2.1. Müteahhit34

1.2.2. Taşeron35

1.2.3. Hakediş (İstihkak)36

1.3. İNŞAAT FAALİYETİNDE BULUNAN İŞLETMELER37

1.3.1. Şahıs (Kişi) İşletmeleri37

1.3.2. Türk Ticaret Kanununa Tabi Şirketler38

1.3.2.1. Kollektif Şirket38

1.3.2.2. Komandit Şirket38

1.3.2.3. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket39

1.3.2.4. Anonim Şirket39

1.3.2.5. Limited Şirket40

1.3.3. Adi Ortaklık (Adi Şirket)40

1.3.4. İş Ortaklığı40

1.3.5. Konsorsiyum40

1.4. İNŞAAT FAALİYETLERİNİN (İŞLERİNİN) AYRIMI41

1.4.1. Özel (Yap–Sat) İnşaat Faaliyeti41

1.4.2. Taahhüt Şeklinde İnşaat Faaliyeti42

1.4.2.1. Yıllara Yaygın (Sari) Olmayan (Aylara Yaygın Olan) İnşaat Taahhüt ve Onarım Faaliyeti43

1.4.2.2. Yıllara Yaygın (Sari) İnşaat Taahhüt ve Onarım Faaliyeti43

1.4.3. Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) İnşaat Faaliyeti44

1.4.3.1. Yap–İşlet–Devret Modeli44

1.4.3.2. Yap–İşlet Modeli44

1.4.3.3. Yap–Kirala–Devret Modeli44

1.4.3.4. İşletme Hakkı Devri Modeli45

1.5. İNŞAAT FAALİYETİNDE İŞİN BAŞLAMASI VE BİTİŞİ45

1.5.1. Özel (Yap–Sat) İnşaat Faaliyetinde İşin Başlaması ve Bitimi45

1.5.2. İnşaat Taahhüt ve Onarım İşlerinde İşin Başlama Tarihi46

1.5.3. İnşaat Taahhüt ve Onarım İşlerinde İşin Bitimi46

1.5.3.1. Geçici ve Kesin Kabul Usulüne Tabi İşlerde İşin Bitimi46

1.5.3.2. Geçici ve Kesin Kabul Usulüne Tabi Olmayan İşlerde İşin Bitimi50

1.5.3.3. Taşeronlara Yaptırılan İşlerde İşin Bitimi50

1.5.3.4. Ölüm Halinde İşin Bitimi51

1.5.3.5. İflas Halinde İşin Bitimi52

1.5.3.6. Fesih ve Tasfiye Halinde İşin Bitimi53

1.5.3.7. Devir Durumunda İşin Bitimi54

1.5.3.8. Kısıtlılık (Ağır Hastalık, Mahkumiyet) Halinde İşin Bitimi55

1.6. TAAHHÜT ŞEKLİNDE İNŞAAT FAALİYETİNDE İŞE BAŞLAMA SÜRECİ56

1.6.1. İhalenin İlanı56

1.6.2. İhale Usulleri57

1.6.3. Geçici ve Kesin Teminat57

1.6.4. İhale Tekliflerinin Değerlendirilmesi58

1.6.5. İnşaat Taahhüt İşlerinde Sözleşme Türleri59

1.6.6. İnşaat Taahhüt Sözleşmesinin Yapılması60

1.6.7. Yapım İşleri İhale Rasyoları61

İkinci Bölüm

YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETLERİNDE VERGİLENDİRME

2.1. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARDA VERGİLENDİRME65

2.1.1. Özel Vergilendirme Sistemi65

2.1.2. Özel Vergilendirme Sisteminin Koşulları65

2.1.3. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetinde Vergiyi Doğuran Olay67

2.1.4. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetinden Elde Edilen Kazançların Beyanı69

2.1.5. Geçici Kabulden Sonra Ortaya Çıkan Giderler ve Gelirlerin (Hakedişlerin) Vergilendirilmesi70

2.1.6. Gemi Yapımının Özel Vergilendirme Sistemi (42. Madde) Kapsamında Değerlendirilmesi70

2.2. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE GEÇİCİ VERGİ71

2.2.1. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetinde Geçici Vergi ve Beyanı71

2.2.2. Geçici Kabulden Sonra Alınan Hakedişlerde Geçici Vergi71

2.2.3. Sonradan Yıllara Yaygın Hale Gelen İnşaat İşlerinde Geçici Vergi72

2.2.4. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi İle Birlikte Başka İşlerin Bulunması Durumunda Geçici Vergi74

2.2.5. Aylara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde (GVK 42. Madde Kapsamına Girmeyen) Geçici Vergi76

2.2.6. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetinin Zararla Sonuçlanması ve Diğer İşler İçin Hesaplanan Geçici Vergiden Mahsubu77

2.2.7. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi Dışındaki İşlere (Diğer İşler) Ait Geçici Verginin Mahsubu ve Geçici Vergi İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi78

2.3. KUR FARKLARINDAN VE FAİZLERDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ81

2.4. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE VERGİ (KESİNTİSİ) STOPAJI83

2.4.1. Nakden, Hesaben, Avans Olarak Yapılan Hakediş Ödemelerinde Vergi Kesintisi83

2.4.2. Sonradan Yıllara Yaygın Hale Gelen İnşaat ve Onarım İşlerinde Vergi Kesintisi84

2.4.3. Dövizli İşlemlerde Vergi Kesintisi ve Kur Farkları86

2.4.4. İnşaat İşletmeleri Tarafından Taşeronlara Yapılan Ödemelerde Vergi Kesintisi86

2.4.5. Geçici Kabulden Sonra Alınan Hakedişlerde Vergi Kesintisi87

2.4.6. Konsorsiyumlarda Vergi Kesintisi87

2.4.7. Fiyat Farkı Alımımda Vergi Kesintisi87

2.4.8. Maliyet + Kar Yöntemi İle İnşaat Taahhüt İşi Yapılmasında Vergi Kesintisi87

2.4.9. Mükellef Olmayan Kişilere Yapılan Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Vergi Kesintisi88

2.4.10. Ayni Olarak Ödenen Hakedişlerde Vergi Kesintisi89

2.4.11. Yıllara Yaygın Olan Gemi Yapımında Vergi Kesintisi90

2.4.12. Vergi Kesintisinde Sorumluluk90

2.4.13. Vergi Kesintilerinin Mahsubu ve İadesi91

2.4.14. Eksik Bildirilen Asgari İşçilik Stopaj İlişkisi92

2.4.15. Vergi Kesintisi Mahsup ve İade İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi93

2.5. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE DAMGA VERGİSİ96

2.5.1. Damga Vergisinde Vergiyi Doğuran Olay96

2.5.2. Alınan Hakediş ve Avanslarda Damga Vergisi96

2.5.3. Taşeronlara Ödenen Hakediş ve Avanslarda Damga Vergisi98

2.5.4. Sözleşmelerde Damga Vergisi98

2.5.5. Dövizli Sözleşmelerde Damga Vergisi99

2.5.6. Düzenlendiğinde Belli Bedel İçermeyen Sözleşmelerde Damga Vergisi99

2.5.7. Taşeronlarla Yapılan Sözleşmelerde Damga Vergisi101

2.5.8. 222 Sayılı Yasa Kapsamında Yapılan sözleşmelerde Damga Vergisi İstisnası103

2.5.9. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi İstisnası103

2.5.10. Damga Vergisinin Muhasebeleştirilmesi105

2.6. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ106

2.6.1. Katma Değer Vergisini Doğuran Olay106

2.6.2. İnşaat Taahhüt ve Onarım İşlerinde Katma Değer Vergisi Oranı107

2.6.3. Yabancı Paralı İşlemlerde Katma Değer Vergisi108

2.6.4. Kur Farklarında Katma Değer Vergisi108

2.6.5. Avanslarda Katma Değer Vergisi109

2.6.6. Serbest Bölgedeki Firmalara Hazır Beton Teslimlerinde KDV110

2.6.7. Katma Değer Vergisi İstisnası110

2.6.7.1. Limanlar ve Hava Meydanlarının İnşası, Yenilenmesi ve Genişletilmesine İlişkin İstisna110

2.6.7.2. Serbest Bölgelerde Yapılan İnşaat Taahhüt İşleri112

2.6.7.3. Konut Yapı Kooperatiflerine Yapılan İnşaat Taahhütleri İstisnası113

2.6.7.4. İmalat Sanayii Yatırım Teşvik Belgeli İnşaat İşlerinde KDV İstisnası114

2.6.8. Katma Değer Vergisi Tevkifatı115

2.6.8.1. Yaptırdığı İnşaat İşleri Nedeniyle Katma Değer Vergisi Tevkifatı Yapacak Olanlar ve Tevkifat Oranı115

2.6.8.2. Tevkifata Tabi Yapım İşleri117

2.6.8.3. Tevkifata Tabi Olmayan Yapım İşleri120

2.6.8.4. Tevkifatlı Hizmet Faturası Düzeltme ve İade İşlemi120

2.6.8.5. Fiyat– Kur Farkı Faturalarında KDV Tevkifatı121

2.6.8.6. Demir Çelik Ürünleri Alımlarında KDV Tevkifatı128

2.6.9. İndirimli Oran ve Tevkifata Tabi Teslimler/İfalar Nedeniyle Katma Değer Vergisi İadesi130

2.6.9.1. İndirimli Oranlı Hizmet ifası Nedeniyle Katma Değer Vergisi İadesi130

2.6.9.2. Tevkifata Tabi Teslimler Nedeniyle Katma Değer Vergisi İadesi131

2.6.9.3. İstisna Kapsamındaki İmalat Sanayii Yatırım Teşvik Belgeli İnşaat İşleri Hizmet İfaları Katma Değer Vergisi İadesi134

2.6.10. Katma Değer Vergisine Tabi İşlemlerinin Beyanı135

2.6.10.1. Tevkifata Tabi Katma Değer Vergisinin Beyanı135

2.6.10.2 İmalat Sanayii Yatırım Teşvik Belgeli İnşaat İşleri KDV İstisnası Beyanı139

2.6.11. Katma Değer Vergisi İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi139

2.7. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE VERGİ İNCELEMELERİ AÇISINDAN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR144

2.7.1. Kamu veya Özel Sektör Kurum ve Kuruluşlarına Yapılan İnşaatların Maliyetinin Yüksek Gösterilmesi144

2.7.2. Arizi Gelirlerin Gizlenmesi145

2.7.3. Değerleme Hatalarından Kaynaklanan Farklar145

2.7.4. Müşterek Giderlerin Dağıtımının Yanlış Yapılması145

2.7.5. Ortaklar Cari Hesaplarına ve Kasa Bakiyesinin Adatlandırılarak Faiz Yürütülmemesi145

Üçüncü Bölüm

YAP–SAT (ÖZEL) İNŞAAT FAALİYETLERİNDE VERGİLENDİRME

3.1. YAP–SAT (ÖZEL) İNŞAAT FAALİYETİNDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARDA VERGİLENDİRME147

3.1.1. Yap–Sat (Özel) İnşaat Faaliyetinde Vergilendirme Sistemi147

3.1.2. Yap–Sat (Özel) İnşaat Faaliyetinde Vergiyi Doğuran Olay147

3.1.3. İnşaat Devam Ederken Yapılan Satışlarda Vergiyi Doğuran Olay148

3.1.4. Müteahhidin Kendi İhtiyaçları İçin İşletmeden Çekmiş Olduğu Konut ve İşyerlerinde Vergilendirme149

3.1.5. Yap–Sat (Özel) İnşaat Faaliyetinde Vergilendirme Dönemi ve Beyan150

3.2. YAP–SAT (ÖZEL) İNŞAAT FAALİYETİNDE GEÇİCİ VERGİ150

3.2.1. Geçici Verginin Hesaplanması150

3.2.2. Geçici Verginin Beyanı ve Ödenmesi152

3.2.3. Geçici Verginin Mahsubu153

3.2.4. Geçici Verginin Muhasebeleştirilmesi153

3.3. YAP–SAT (ÖZEL) İNŞAAT FAALİYETİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ156

3.3.1. Yapı Ruhsatı 01.04.2022 Tarihinden Önce Alınmış Konut Teslimlerinde KDV156

3.3.2. Yapı Ruhsatı 01.04.2022 Tarihinden Sonra Alınmış Konut Teslimlerinde KDV158

3.3.3. İşyeri Teslimlerinde KDV158

3.3.4. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki Teslimlerde KDV158

3.3.5. KDV için Konutlarda Net Alan Hesabı159

3.3.6. İnşaat Bitmeden Yapılan Satışlarda KDV160

3.3.7. Yabancı Para (Döviz) ile Yapılan Satışlarda KDV161

3.3.8. Kur Farklarında KDV162

3.3.9. Arsa (Kat) Karşılığı İnşaat İşlerinde KDV162

3.3.10. Hasılat Paylaşımı Esasına Göre Yapılan İnşaat İşlerinde KDV163

3.3.11. Devre Mülk, Dubleks ve Bahçeli Konut Teslimlerinde KDV163

3.3.12. Eşyalı Konut Teslimlerinde KDV166

3.3.13. Prefabrik Konut Teslimlerinde KDV167

3.3.14. Natamam (Tamamlanmamış) Konut Teslimlerinde KDV167

3.3.15. Ruhsatı ve Fiili Kullanımı Farklı Olan Gayrimenkul Teslimlerinde KDV167

3.3.16. Müteahhidin İşletmeden Çekmiş Olduğu Konut ve İşyerlerinde KDV168

3.3.17. Yapı Denetim Hizmetlerinde KDV Tevkifatı169

3.3.18. Hazır Beton Teslimlerinde KDV Tevkifatı174

3.3.19. Demir–Çelik Ürünlerinin Tesliminde KDV Tevkifatı175

3.3.20. Bağış Amaçlı İnşaat Yapımında KDV177

3.3.21. Kısmi Katma Değer Vergisi İndirimi179

3.3.22. Konut ve İş Yeri Teslimlerinde KDV İstisnası180

3.3.23. İndirimli Orana Tabi Teslimler Nedeniyle Katma Değer Vergisi İadesi183

3.3.24. Katma Değer Vergisi İşlemlerinin Beyanı ve Muhasebeleştirilmesi188

3.4. DİĞER VERGİ VE HARÇLAR191

3.4.1. Yapı (İnşaat) Ruhsatı191

3.4.2. İmar İle İlgili Harçlar191

3.4.3. Bina İnşaat Harcı192

3.4.4. Tapu Harcı192

3.4.5. Kentsel Dönüşümde Vergi Resim ve Harç İstisnası195

3.4.6. Damga Vergisi195

3.4.7. Harçların Muhasebeleştirilmesi196

3.5. KENDİ ARSASI ÜZERİNDE İNŞAAT YAPANLARIN VERGİLENDİRMESİ199

3.5.1. Kendi Arsası Üzerinde Bir Defaya Mahsus Konut ve İşyeri Yapanlarda Vergi Mükellefiyeti199

3.5.2. Kendi Arsası Üzerinde Bir Defaya Mahsus Ticari Yapı Şeklinde İnşaat Yapanlarda Vergi Mükellefiyeti202

3.5.3. Kendi Arsası Üzerinde Bir Defaya Mahsus İnşaat Yapanların, İnşaatlarda Çalıştırdıkları İşçilerin Vergilendirilmesi203

3.5.4. Kendi Arsası Üzerinde Bir Defaya Mahsus Konut ve İşyeri Yapanların Yaptıkları Satışlarda Değer Artış Kazancı– Ticari Kazanç Ayrımı204

3.5.5. Kendi Arsası Üzerinde Bir Defaya Mahsus Konut ve İşyeri Yapanların Satışlarında KDV205

3.6. ÖZEL İNŞAAT İŞLERİNDE DİĞER VERGİSEL İŞLEMLER206

3.6.1. Kişisel Servet Niteliğindeki Arsanın İşletmeye Dahil Edilmesi Durumunda Arsanın Değerlemesi206

3.6.2. Eksik Bildirilen Asgari İşçiliğin Stopaj Karşısındaki Durumu207

3.6.3. Bağış Amaçlı İnşaat Yapımı207

3.7. ÖZEL İNŞAAT İŞLETMELERİNDE VERGİ İNCELEMELERİ AÇISINDAN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR210

3.7.1. Satılan Daire ve İşyerleri Bedellerinin Düşük Gösterilmesi210

3.7.2. Kazancın Gizlenmesi veya Döneminin Kaydırılması210

3.7.3. İşletmeden Çekiş Bedellerinin Yanlış Hesaplanması210

3.7.4. Kat Karşılığı İnşaatlarda Arsa Bedelinin Yanlış Saptanması210

3.7.5. Mükellefiyetin Gizlenmesi ve Defter Tutmama210

3.7.6. Maliyetlerin Yüksek Gösterilmesi211

3.7.7. Değerleme Hatalarından Kaynaklanan Farklar211

Dördüncü Bölüm

İNŞAAT MUHASEBESİ VE MALİYET SİSTEMLERİ

4.1. İNŞAAT MUHASEBESİ VE ÖZELLİKLERİ213

4.1.1. İnşaat Muhasebesi213

4.1.2. İnşaat Muhasebesinin Özellikleri213

4.2. İNŞAAT İŞLETMELERİNDE MALİYET SİSTEMİ VE AMAÇLARI214

4.2.1. Maliyet Sistemi214

4.2.2. İnşaat İşletmelerinde Maliyet Sisteminin Oluşturulması219

4.2.3. Maliyet Sisteminin Amaçları220

4.3. İNŞAAT İŞLETMELERİNDE KÂRI BELİRLEME (TESPİT) YÖNTEMLERİ221

4.3.1. İşin Kısmen Bitim Yöntemi (Kısmen Tamamlama Yöntemi)221

4.3.2. İşin Tam Bitim Yöntemi224

4.4. İNŞAAT İŞLETMELERİNDE DEFTER DÜZENİ225

4.4.1. Vergi Kanunları Yönünden Tutulacak Defterler225

4.4.1.1. İşletme Hesabı Esasına Göre Tutulacak Defterler226

4.4.1.2. Bilanço Esasına Göre Tutulacak Defterler226

4.4.2. İnşaat İşletmeleri Tarafından Tutulması Gereken Diğer Defterler227

4.4.2.1. Yapım İşleri Genel Şartnamesine Göre Tutulması Gereken Defterler227

4.4.2.2. Yapı İşlerinde İş Güvenliği Tüzüğüne Göre Tutulması Gereken Defter236

4.4.3. İşletme Defteri Uygulama Örneği237

4.4.3.1. Yıllara Yaygın İnşaat Faaliyetinde Bulunan İşletmelerde, İşletme Defteri Uygulama Örneği237

4.4.3.2. Özel (Yap–Sat) İnşaat Faaliyetinde Bulunan İşletmelerde, İşletme Defteri Uygulama Örneği241

Beşinci Bölüm

YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE

MUHASEBE UYGULAMALARI

5.1. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE İŞE BAŞLAMA İŞLEMLERİ249

5.1.1. Geçici ve Kesin Teminat İşlemleri249

5.1.2. İnşaat Sözleşmesi Yapılması252

5.1.3. İnşaat Şantiyesi Elektrik Su Depozitosu, Şantiye Giderleri255

5.2. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE MALİYET UNSURLARI258

5.2.1. Maliyet Kavramı ve Unsurları258

5.2.2. Yıllara Yaygın İnşaat Taahhüt Faaliyetinde Maliyet Hesapları ve İşleyişi258

5.2.2.1. 7/A Seçeneği259

5.2.2.2. 7/B Seçeneği279

5.2.3. Hizmet Üretim Maliyeti Unsuru Olarak İlk Madde Malzeme Giderleri286

5.2.3.1. İlk Madde ve Malzemenin Giderlerinin Niteliği ve Sınıflandırılması286

5.2.3.2. İlk Madde ve Malzeme Alımı ve Alış Maliyeti286

5.2.3.3. Hizmet (İnşaat) Üretiminde Kullanılan İlk Madde ve Malzeme Maliyetinin Hesaplanması289

5.2.3.4. İlk Madde ve Malzeme Giderlerinin İnşaat Üretim Maliyetine Yüklenmesi300

5.2.3.5. İlk Madde ve Malzeme İadeleri309

5.2.3.6. Hizmet (İnşaat) Üretiminde Kullanılmayan İlk Madde ve Malzemelerin Satışı313

5.2.3.7. İlk Madde ve Malzemelerle İlgili Özellik Arz Eden Durumlar316

5.2.3.7.1. İlk Madde ve Malzemelerin Zayi Olması ve Çalınması316

5.2.3.7.2. İlk Madde ve Malzemeler İçin Sigorta Tazminatı Alınması317

5.2.3.7.3. İlk Madde ve Malzemelerde Fire318

5.2.3.7.4. İlk Madde ve Malzeme Noksanlıkları veya Fazlalıkları319

5.2.4. Hizmet Üretim Maliyeti Unsuru Olarak İşçilik Giderleri322

5.2.4.1. İşçilik Giderlerinin Niteliği ve Sınıflandırılması322

5.2.4.2. İşçilik Giderlerinin Saptanması ve Hizmet (İnşaat) Üretim Maliyetine Yüklenmesi324

5.2.4.3. İşçilik Giderleri ile İlgili Özellik Arz eden Durumlar330

5.2.4.3.1. Çalışılmayan Dönemdeki İşçilikler330

5.2.4.3.2. Ödenmeyen SGK Primlerinin Gider Kaydı332

5.2.4.3.3. İnşaat Taahhüt İşleri Asgari İşçilik Farkının Muhasebeleştirilmesi334

5.2.4.3.4. Taşeronlarca Ödenmeyen Prim Borçlarının Ödenmesi ve Gider Niteliği335

5.2.5. Hizmet Üretim Maliyeti Unsuru Olarak Taşeron Giderleri337

5.2.5.1. Taşeron Giderlerinin Niteliği337

5.2.5.2. Taşeronlara Avans Verilmesi ve Avans Mahsubu341

5.2.6. Hizmet Üretim Maliyeti Unsuru Olarak Diğer Direkt Giderler346

5.2.7. Hizmet Üretim Maliyeti Unsuru Olarak Endirekt Giderler349

5.2.7.1. Endirekt Nitelikteki Giderler349

5.2.7.2. Endirekt Giderlerin İnşaat Üretim Maliyetine Yüklenmesi ve İnşaatlara Dağıtımı355

5.3. YILLARA YAYGIN İNŞAAT TAAHHÜT FAALİYETİNDE ORTAK (MÜŞTEREK) GİDERLER VE ORTAK AMORTİSMANLAR359

5.3.1. Ortak (Müşterek) Giderlerin Niteliği359

5.3.2. Ortak (Müşterek) Amortismanların Niteliği363

5.3.3. Ortak (Müşterek) Giderlerin Dağıtımı363

5.3.3.1. İnşaatlar Arasında Dağıtım364

5.3.3.2. İnşaatlarla Birlikte Faiz, Repo ve Diğer Gelirlerin bulunmasında Dağıtım365

5.3.3.3. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi İle Birlikte Başka İşlerin Yapılmasında Dağıtım367

5.3.3.4. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi İle Birlikte Kat Karşılığı İnşaat İşinin Yapılmasında Dağıtım369

5.3.3.5. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi İle Birlikte İşletme İhtiyacı İçin Yapılan İnşaat Olması Durumunda Dağıtım370

5.3.3.6. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi İle Aylara Yaygı İnşaat ve Onarım İşi Olması Durumunda Dağıtım371

5.3.4. Ortak (Müşterek) Amortismanların Dağıtımı372

5.3.4.1. İnşaatlar Arasında Dağıtım374

5.3.4.2. İnşaatlarla Birlikte Başka İşler Arasında Dağıtım374

5.3.4.3. Çalışılmayan Dönemlerdeki Ortak Amortismanların Dağıtımı375

5.3.5. Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerin Dağıtımı377

5.3.6. Dağıtımı Yapılan Ortak (Müşterek) Giderlerin Muhasebeleştirilmesi380

5.3.7. Dağıtımı Yapılan Ortak Amortismanların Muhasebeleştirilmesi386

5.3.8. Dağıtımı Yapılan Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerin Muhasebeleştirilmesi388

5.4. İNŞAAT (HİZMET) ÜRETİM MALİYETİNİN HESAPLANMASI390

5.4.1. Dönemin Toplam Hizmet Üretim Maliyetinin Hesaplanması390

5.4.2. Tamamlanan ve Tamamlanmayan İnşaat (Hizmet) Maliyetlerinin Hesaplanması391

5.5. TAMAMLANAN İNŞAAT TAAHHÜTLERİNİN TESLİMİ395

5.5.1. Tamamlanan İnşaat Taahhütlerinin Teslimi395

5.5.2. İnşaat Teslimlerinden Sonra Ortaya Çıkan Gider ve Gelirler396

5.6. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE HAKEDİŞLER397

5.6.1. Hakediş Alımı397

5.6.2. Fiyat Farkı Alımı404

5.6.3. Yapancı Para (Döviz) Olarak Hakediş Alımı405

5.6.4. Hakediş Avansı Alımı ve Mahsubu418

5.6.5. Hakediş Avansının Yabancı Para olarak Alımı ve Mahsubu420

5.6.6. İnşaatın Tamamlanması Nedeniyle Hakediş Hesabının Devri422

5.7. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE BULUNAN İŞLETMELERDE DİĞER GELİRLER423

5.7.1. Faiz ve Kira Gelirleri423

5.7.2. Maddi Duran Varlık Satış Gelirleri424

5.7.3. Alınan Tazminat Gelirleri425

5.7.4. Tamamlanan İnşaatlardan Kalan Malzemelerin Satışından Elde Edilen Gelirler425

5.8. YILLARA YAYGIN İNŞAAT İŞLERİNDE MERKEZ ŞUBE İLİŞKİSİ426

5.9. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE DÖNEM SONU İŞLEMLERİ VE KAR–ZARAR TESPİTİ427

5.10. YILLARA YAYGIN İNŞAAT FAALİYETİNDE BULUNAN İŞLETMELERİNİN KENDİ İHTİYAÇLARI İÇİN BİNA İNŞA ETMELERİ443

5.11. AYNI TAKVİM YILINDA BAŞLAYIP TAMAMLANAN (YILLARA YAYGIN OLMAYAN) İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ444

5.12. İŞİN BAŞLAMASINDA YILLARA YAYGIN OLMAYAN ANCAK SONRADAN YILLARA YAYGIN HALE GELEN İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ453

Altıncı Bölüm

ÖZEL (YAP–SAT) İNŞAAT FAALİYETİNDE

MUHASEBE UYGULAMALARI

6.1. ÖZEL (YAP–SAT) İNŞAAT FAALİYETİNDE MALİYET UNSURLARI459

6.1.1. Özel (Yap–Sat) İnşaat Faaliyetinde Maliyet Hesapları ve İşleyişi459

6.1.1.1. 7/A Seçeneği459

6.1.1.2. 7/B Seçeneği472

6.1.2. Mamul (İnşaat) Üretim Maliyeti Unsuru olarak İlk Madde ve Malzeme Giderleri481

6.1.2.1. İlk Madde ve Malzeme Alışları481

6.1.2.2. İlk Madde ve Malzeme Olarak Arsa482

6.1.2.3. Üretimde Kullanılan İlk Madde ve Malzemelerin İnşaat Maliyetine Yüklenmesi485

6.1.2.4. İlk Madde ve Malzeme İadeleri489

6.1.3. Mamul (İnşaat) Üretim Maliyeti Unsuru Olarak İşçilik Giderleri491

6.1.3.1. İşçilik Giderlerinin Niteliği491

6.1.3.2. İşçilik Giderlerinin Saptanması ve İnşaat Üretim (Mamul) Maliyetine Yüklenmesi491

6.1.3.3. İşçilik Giderleri ile İlgili Özellik Arz Eden Durumlar495

6.1.3.3.1. Boş Zaman İşçiliği495

6.1.3.3.2. Ödenmemiş SGK Primlerinin Gider Kaydı497

6.1.3.3.3. Asgari İşçilik Farkının Gider Kaydı498

6.1.3.3.4. Taşeronlarca Ödenmeyen Prim Borçlarının Ödenmesi499

6.1.4. Mamul (İnşaat) Üretim Maliyeti Unsuru olarak Taşeron Giderleri499

6.1.5. Mamul (İnşaat) Üretim Maliyeti Unsuru olarak Genel Üretim Giderleri503

6.1.5.1. Genel Üretim Gideri ve Türleri503

6.1.5.2. Genel Üretim Giderlerinin İnşaat Üretim Maliyetine Yüklenmesi509

6.1.5.3. Genel Üretim Giderlerin İnşaatlara Dağıtımı513

6.2. İNŞAAT (MAMUL) ÜRETİM MALİYETİNİN HESAPLANMASI518

6.2.1. Dönemin Toplam Üretim Maliyetinin Hesaplanması518

6.2.2. Tamamlanan ve Tamamlanmayan İnşaat Maliyetlerinin Hesaplanması519

6.3. BİR KISMI TAMAMLANAN (YARI–MAMUL) İNŞAATLARDA MALİYET HESAPLANMASI522

6.4. İNŞAAT DEVAM EDERKEN YAPILAN SATIŞLAR528

6.5. TAMAMLANAN İNŞAATLARIN SATIŞI530

6.6. ÖRNEK DAİRE VE EŞYALI KONUT (DAİRE) SATIŞLARI532

6.7. ÖZEL (YAP –SAT) İNŞAAT İŞLETMELERİNİN KENDİ İHTİYAÇLARI İÇİN BİNA İNŞA ETMELERİ535

6.8. İMAL EDİLEN DAİRE VE İŞYERLERİNİN İŞLETMEDE KULLANILMASI537

Yedinci Bölüm

KAT (ARSA) KARŞILIĞI VE HASILAT PAYLAŞIM YÖNTEMİ

İNŞAAT İŞLERİ

7.1. KAT (ARSA) KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ539

7.1.1. Kat İrtifakı – Kat Mülkiyeti539

7.1.2. Trampa540

7.1.3. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri541

7.1.4. Kat Karşılığı İnşaat İşlerinde Tarafların Yükümlülükleri541

7.1.5. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Damga Vergisi542

7.1.6. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Damga Vergisi544

7.1.7. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Harç544

7.2. KAT (ARSA) KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARDA VERGİLENDİRME545

7.2.1. Arsa Teslimi Karşılığında Konut ve İşyerleri Elde Edenlerin Vergilendirilmesi545

7.2.1.1. Arsa (Kat) Karşılığında İktisap Edilen Yerler Maliyet Bedeli545

7.2.1.2. Özel Mülk Konusu Arsa Sahibi Kişilerin Arsa Karşılığında Elde Ettiği Konut ve İşyerlerinin Vergilendirilmesi549

7.2.1.2.1. Değer Artış Kazancı Olması Durumu549

7.2.1.2.2. Ticari Kazanç Olması Durumu554

7.2.1.3. Konut Yapı Kooperatiflerinin Arsa Karşılığında Elde Ettiği Konut ve İşyerlerinin Vergilendirilmesi556

7.2.1.4. Ticari işletmelerin Arsa Karşılığında Elde Ettiği Konut ve İşyerlerinin Vergilendirilmesi557

7.2.1.5. Şirket Aktifindeki Arsanın Kat Karşılığında Verilmesinin KVK’nın 5/1–e Maddesindeki İstisna Karşısındaki Durumu559

7.2.2. Arsa Karşılığında İnşaat Yapan Özel (Yap–Sat) İnşaat Faaliyetinde Bulunan İşletmenin Vergilendirilmesi560

7.2.3. Arsa Karşılığında İnşaat Yapan Müteahhit İşletmenin Arsa Sahiplerinden Nakit Para Alması Durumu561

7.3. KAT KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ562

7.3.1. Müteahhit Tarafından Konut/İşyeri ve Arsa Sahibi Tarafından Yapılan Arsa Payı Teslimlerinde Katma Değer Vergisi562

7.3.2. Konut–İşyeri Teslimlerinde Emsal Bedel565

7.3.3. Hazinece Yapılan Arsa Teslimlerinde Katma Değer Vergisi572

7.3.4. Aktifte Kayıtlı Arsanın Kat Karşılığı Teslimde KDV İstisnası572

7.4. KAT KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDE BELGE DÜZENİ572

7.4.1. Arsa Tesliminde Belge Düzeni572

7.4.2. Arsa Karşılığı Kat– Daire Tesliminde Belge Düzeni574

7.4.3. Kat Karşılığı İnşaat İşinin, Kat karşılığı Taşerona Yaptırılmasında Belge Düzeni575

7.4.4. Kat Karşılığı Yapılan İşlerde Arsa Sahibi Adına Yapılan Giderler575

7.4.5. Kat Karşılığı Yapılan Teslimlerin Ba Bs Formunda Gösterilmesi576

7.5. HAZİNE ARSALARINDA KAT KARŞILIĞI İNŞAAT577

7.6. KAT KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDE MUHASEBE UYGULAMASI577

7.6.1. Özel Mülk Konusu Arsa Üzerinde Kat Karşılığı İnşaat Yapımı578

7.6.1.1. Birinci Kayıt Yöntemi578

7.6.1.2. İkinci Kayıt Yöntemi585

7.6.2. Ticari İşletmelere ait Arsa Üzerinde Kat Karşılığı İnşaat Yapımı601

7.6.3. Konut Yapı Kooperatiflerine ait Arsa Üzerinde Kat Karşılığı İnşaat Yapımı616

7.7. HASILAT PAYLAŞIMI ESASINA GÖRE ARSA KARŞILIĞINDA İNŞAAT YAPIMININ HUKUKİ NİTELİĞİ627

7.7.1. Arsa Karşılığı Gelir (Hasılat) Paylaşımı Yöntemi627

7.7.2. Arsa Karşılığı Gelir (Hasılat) Paylaşımı Yönteminin Hukuki Niteliği629

7.8. ARSA KARŞILIĞINDA HASILAT PAYLAŞIMI YÖNTEMİ İLE ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ630

7.8.1. Müteahhit İşletmelerin Vergilendirmesi630

7.8.2. Arsa Sahiplerinin Vergilendirmesi631

7.8.2.1. Arsa Sahibi Gelir / Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin Vergilendirilmesi631

7.8.2.2. Vergi Mükellefiyeti Bulunmayan Arsa Sahibinin Vergilendirilmesi632

7.8.2.3. Arsa Sahibinin Aktifinde Kayıtlı Arsa Gayrimenkul Satış Kazancı İstisnası633

7.9. HASILAT PAYLAŞIMI YÖNTEMİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ634

7.9.1. Müteahhit Tarafından Konut/İşyeri Teslimlerinde Katma Değer Vergisi634

7.9.2. Arsa Sahibi Tarafından Müteahhide Arsa Teslimlerinde Katma Değer Vergisi635

7.9.3. Hasılat Paylaşım Yöntemi Arsa Teslimlerinde Katma Değer Vergisi İstisnası636

7.10. HASILAT PAYLAŞIMI YÖNTEMİ İNŞAAT İŞLERİNDE BELGE DÜZENİ637

7.10.1. Müteahhit Tarafından Konut/İşyeri Teslimlerinde Belge Düzeni637

7.10.2. Arsa Sahibi tarafından Müteahhide Arsa Teslimlerinde Belge Düzeni637

7.11. HASILAT PAYLAŞIMI YÖNTEMİ İNŞAAT YAPIM İŞLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ638

7.11.1. Arsa Sahibi Gerçek Kişi Hasılat Paylaşım Yöntemi İnşaat Yapım İşlerinin Muhasebeleştirilmesi638

7.11.2. Kurumlar Vergisi Mükellefinin Aktifinde Kayıtlı Arsa Üzerinde Hasılat Paylaşım Yöntemi İnşaat Yapım İşlerinin Muhasebeleştirilmesi653

Sekizinci Bölüm

İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ STANDARDI

8.1. İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ STANDARDININ OLUŞUMU669

8.2. TFRS 15 MÜŞTERİ SÖZLEŞMELERİNDEN HASILAT STANDARDININ AMACI VE KAPSAMI669

8.3. TFRS 15 TANIMLAR669

8.4. TFRS 15 VE BOBİ FRS KAPSAMINDA İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRME SÜRECİ670

8.5. TAMAMLANMA YÜZDESİ YÖNTEMİ677

8.6. SÖZLEŞME GELİR VE GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ679

8.7. BEKLENEN ZARARLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ682

8.8. İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ STANDARDI UYGULAMA ÖRNEĞİ683

8.8.1. Uygulama Örneği – 1683

8.8.2. Uygulama Örneği – 2694

Dokuzuncu Bölüm

YURTDIŞI İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİ

9.1. YURTDIŞI İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİ725

9.2. YURTDIŞI İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE DEFTER SİSTEMİ726

9.3. YURTDIŞI İNŞAAT VE ONARIM FAALİYETİNDE VERGİLENDİRME726

9.3.1. Gelir Vergisi Mükelleflerinde Vergilendirme726

9.3.1.1. Yurtdışı İnşaat Onarım Kazancının Saptanması ve Beyan Edilmesi726

9.3.1.2. Yurtdışı İnşaat Onarım İşinin Yapıldığı Yabancı Ülkelerde Ödenen Vergilerin Mahsubu727

9.3.1.3. Yurtdışı İnşaat Onarım İşinden Kaynaklanan Zararın Mahsubu728

9.3.1.4. Yurtdışı İnşaat Kazançlarında Götürü Gider Uygulaması729

9.3.2. Kurumlar Vergisi Mükelleflerinde Vergilendirme731

9.3.2.1. Yurt Dışında Yapılan İnşaat, Onarım, Montaj İşleri İle Teknik Hizmetlerden Sağlanan Kazançlarda İstisna731

9.3.2.2. Yurtdışı İştirak Kazançlarında İstisnası ve Koşulları732

9.3.2.3. İhalesi ve Ödemesi Yurtiçi Firma Tarafından Yapılan Yurtdışı İnşaat Onarım Kazancının Durumu734

9.3.2.4. Yurt Dışında Yapılan İnşaat İşleri Nedeniyle, İşin Tamamlanmasından Sonra Ödenen Faiz ve Kur Farklarının Durumu735

9.3.2.5. Yurt Dışında Yapılan İnşaat İşleri Nedeniyle, Merkez ve Şube Arasındaki Cari Hesapların Değerlemesi735

9.3.2.6. Türkiye’deki Merkez Genel Giderlerinden Yurt Dışında Yapılan İnşaat İşlerine Pay Verilmesi735

9.3.2.7. Yurtdışı İnşaat ve Onarım Faaliyetinden Kaynaklanan Zararların Mahsubu735

9.3.2.8. Yurtdışında Yapılan İnşaat İşi Dolayısıyla Türkiye'den Yapılan Ödemelerden Tevkifat736

9.3.3. Yurtdışı İnşaat ve Onarım Faaliyetinde Katma Değer Vergisi736

9.3.3.1. Yurtdışı İnşaat ve Onarım İşinin Hizmet İhracı Kapsamında Değerlendirilmesi736

9.3.3.2. Yurtdışındaki Şube ve Bürolara Gönderilen Mallarda KDV737

9.3.3.3. Yurtdışına Gönderilen Makine ve Teçhizatın KDV Karşısındaki Durumu737

9.3.3.4. Yurtdışına Gönderilen Finansal Kiralama Konusu Kıymetlerin KDV Karşısındaki Durumu739

9.4. YURTDIŞINA GÖNDERİLEN MAKİNE VE TEÇHİZATLAR740

9.4.1. Yurtdışına Geçici Olarak Gönderilen Makine ve Teçhizatlarda Değerleme740

9.4.2. Yurtdışına Kesin Olarak Gönderilen Makine ve Teçhizatlar740

9.4.3. Yurtdışında Alınan ve Kullanılan Makine ve Teçhizatların İthali741

9.5. YURTDIŞI İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ742

9.5.1. Yurtdışı İnşaat ve Onarım Kazancının Muhasebeleştirilmesi742

9.5.2. Yurtdışı İştirak Kazancının Muhasebeleştirilmesi743

9.5.3. Yurtdışına Gönderilen Sermayenin Muhasebeleştirilmesi744

9.5.4. Yurtdışı Şube ve İştirak Cari Hesap İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi745

9.5.5. Yurtdışı Şube veya İştirake Gönderilen Malzemelerin Muhasebeleştirilmesi747

9.5.6. Geçici Olarak İhraç Edilen Makine ve Teçhizatların Muhasebeleştirilmesi747

9.5.7. Kesin Olarak İhraç Edilen Makine ve Teçhizatların Muhasebeleştirilmesi749

9.5.8. Yurtdışında Alınan ve Kullanılan Makine ve Teçhizatların İthalatında Muhasebeleştirme750

Onuncu Bölüm

YAPI KOOPERATİFLERİ

10.1. YAPI KOOPERATİFLERİNİN KURULUŞ AMAÇLARI VE ORTAKLIK753

10.1.1. Yapı Kooperatiflerin Kuruluş Amaçları753

10.1.2. Yapı Kooperatiflerinde Ortaklık754

10.2. YAPI KOOPERATİFLERİN KURULUŞU754

10.3. YAPI KOOPERATİFLERİNE DEFTER SİSTEMİ755

10.4. YAPI KOOPERATİFLERİNDE KURUMLAR VERGİSİ756

10.4.1. Yapı Kooperatiflerinde Kurumlar Vergisi Muafiyeti ve Koşulları756

10.4.2. Yapı Kooperatiflerinde Ortaklık İşlemleri759

10.4.2.1. Yapı Kooperatiflerinde Ortaklık İçi İşlemler759

10.4.2.2. Yapı Kooperatiflerinde Ortaklık Dışı İşlemler760

10.4.3. İşyeri Yapı Kooperatiflerinde Kurumlar Vergisi Muafiyeti764

10.4.4. Yapı Kooperatiflerinin Muafiyet İçin Üst Birliğe Üye Olma Koşulunun Olup Olmadığı Durumu764

10.4.5. Konut Yapı Kooperatifinin İşletme Kooperatifine Dönüştürülmesi Durumu765

10.4.6. Yapı Kooperatiflerinde Gayrimenkul Satış Kazancı İstisnası766

10.5. YAPI KOOPERATİFLERİNDE GELİR VERGİSİ767

10.5.1. Gelir Vergisi Tevkifatı (Kesintisi)767

10.5.2. Yapı Kooperatiflerinin Elde Ettikleri Faiz ve Kira Gelirlerinde Tevkifat769

10.5.3. Vergi Tevkifatına İlişkin Beyannamenin Verilme Yeri ve Zamanı769

10.5.4. Ortakların Kooperatif Hissesini Devrinde Değer Artış Kazancı770

10.6. YAPI KOOPERATİFLERİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ770

10.6.1. Yapı Kooperatiflerinin Üyelerine Konut Teslimleri770

10.6.2. Konut Yapı Kooperatiflerine Yapılan İnşaat Taahhüt İşlerinde İstisna/İndirimli Oran Uygulaması772

10.6.3. Yapı Kooperatiflerinin Mal ve Hizmet Alımlarında KDV773

10.6.4. Yapı Kooperatiflerinin Üyelerine İşyeri Teslimlerinde KDV774

10.6.5. Yapı Kooperatiflerinde Arsa (Kat) Karşılığı İşlerde KDV774

10.6.5.1. Yapı Kooperatiflerinin Kat Karşılığında Arsa Alımlarında KDV774

10.6.5.2. Yapı Kooperatiflerinin Kat Karşılığında Arsa Sahiplerine Konut ve İşyeri Teslimlerinde KDV774

10.6.5.3. Yapı Kooperatiflerinin Arsalarını Kat Karşılığında Müteahhide Teslimlerinde KDV775

10.6.6. Yapı Kooperatifine Ait Arsanın Kamulaştırılmasında KDV775

10.6.7. İşyeri Yapı Kooperatiflerinin Üyelerine İşyeri Tesliminde KDV776

10.6.8. Organize Sanayi Bölgeleri İle Küçük Sanayi Sitelerinde Arsa ve İşyeri Tesliminde KDV İstisnası777

10.7. YAPI KOOPERATİFLERİNDE GEÇİCİ VERGİ777

10.8. YAPI KOOPERATİFLERİNDE İNŞAAT YAPIM YÖNTEMLERİ777

10.8.1. Emanet Yöntemi İle İnşaat Yapımı777

10.8.2. İhale Yöntemi İle İnşaat Yapımı778

10.8.3. Kat Karşılığı İnşaat Yapımı778

10.9. EMANET YÖNTEMİ İLE İNŞAAT YAPIMI778

10.9.1. İnşaat (Konut– İşyeri) Üretim Maliyetinin Unsurları778

10.9.1.1. İlk Madde ve Malzeme Gideri Olarak Arsa778

10.9.1.2. İlk Madde ve Malzeme Giderleri780

10.9.1.3. İşçilik Giderleri781

10.9.1.4. Genel Üretim Giderleri782

10.9.2. Tamamlanmayan (Yarı –Mamul) İnşaat (Konut– İşyeri) Maliyetlerin Saptanması782

10.9.3. Tamamlanan (Mamül) İnşaat (Konut– İşyeri) Maliyetlerin Saptanması783

10.9.4. Tamamlanan Konut ve İşyerlerinin Ortaklara Teslimi785

10.10. İHALE YÖNTEMİ İLE İNŞAAT YAPIMI785

10.10.1. Müteahhit (Yüklenici) İşletmeye Hakediş Ödemesi Yapılması785

10.10.2. Müteahhit (Yüklenici) İşletmeye Hakediş Avansı Verilmesi788

10.10.3. Müteahhit (Yüklenici) İşletmenin İnşaatların Yapımını Tamamlaması ve Teslimi790

10.10.4. Yaptırılan Konut ve İşyerlerinin Ortaklara Teslimi792

10.11. KAT KARŞILIĞI İNŞAAT YAPIMI793

10.11.1. Yapı Kooperatiflerinin Başkasının Arsası Üzerinde Kat Karşılığı İnşaat Yapması793

10.11.2. Yapı Kooperatiflerinin Kendi Arsalarında Kat Karşılığı İnşaat Yaptırması798

10.12. YAPI KOOPERATİFLERİNDE ORTAKLIK İŞLEMLERİ803

10.12.1. Ortaklığa Giriş– Çıkış İşlemleri803

10.12.2. Ortaklardan Konut ve İşyerleri için Aidat Alınması805

10.12.3. Konut ve İşyerleri Arasında Fark Olması (Şerefiye) Durumunda Ortaklık İşlemleri805

10.12.4. Konut ve İşyerleri Teslimi Sonrası Ortaklık Hesaplarının Kapatılması808

10.13. YAPI KOOPERATİFLERİNDE DİĞER ÇEŞİTLİ İŞLEMLER808

10.13.1. Kuruluş İşlemleri808

10.13.2. Genel Gider ve Diğer Giderlerle ilgili İşlemler809

10.13.3. Diğer Gelir İşlemleri810

10.13.4. Gelir– Gider Farkı810

10.13.5. Tasfiye İşlemleri813

Onbirinci Bölüm

İNŞAAT FAALİYETİNDE ASGARİ İŞÇİLİK

11.1. İHALE KONUSU İNŞAAT İŞLERİNDE ASGARİ İŞÇİLİK817

11.1.1. İhaleli İşlerde Asgari İşçilik Hesaplaması817

11.1.2. İhaleli İşlerde Asgari İşçilik Farklarının Muhasebeleştirilmesi825

11.1.3. Konsorsiyum Tarafından Yapılan İhaleli İşlerde Asgari İşçilik826

11.1.4. Taşeronlara Yaptırılan İşlerde Asgari İşçilik827

11.2. ÖZEL (YAP–SAT) İNŞAAT FAALİYETİNDE (ÖZEL BİNA İNŞAATLARINDA) ASGARİ İŞÇİLİK828

11.2.1. Özel Bina İnşaatlarında Asgari İşçilik Hesaplaması828

11.2.2. Asgari İşçilik Farklarının Gider Kaydı831

11.2.3. Özel Bina İnşaatlarında Asgari İşçilik Farklarının Muhasebeleştirilmesi833

11.2.4. Taşeronlara Yaptırılan İşlerde Asgari İşçilik834

Onikinci Bölüm

KENTSEL DÖNÜŞÜM KAPSAMINDA YAPILAN İNŞAATLARDA

VERGİ VE MUHASEBE

12.1. KENTSEL DÖNÜŞÜM835

12.2. KENTSEL DÖNÜŞÜM UYGULAMASINDA YARDIMLAR835

12.2.1. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki Kira Yardımları835

12.2.2. Kentsel Döşümde Kira Yardımlarının Gayrimenkul Sermaye İradı Olarak Vergilendirilmesi836

12.2.3. Kentsel Döşümde Kira Yardımlarının Stopaj Karşısındaki Durumu837

12.2.4. Kenetsel Dönüşümde Maliyet Unsuru Olarak Kira Yardımları838

12.2.5. Kentsel Dönüşüm Uygulaması Kapsamında Faiz Desteği839

12.3. KENTSEL DÖNÜŞÜM KANUNU İLE GETİRİLEN VERGİ AVANTAJLARI839

12.3.1. Harç İstisnası840

12.3.2. Damga Vergisi İstisnası842

12.3.3. Veraset ve İntikal Vergisi İstisnası844

12.3.4. Belediye Gelirleri ve BSMV İstisnası845

12.4. KENTSEL DÖNÜŞÜMDE DEĞER ARTIŞ KAZANCI846

12.5. KENTSEL DÖNÜŞÜMDE KAPSAMINDAKİ İNŞAAT İŞLERİNDE KDV UYGULAMASI847

12.5.1. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki Konut ve İşyerlerinin Kat Karşılığı Tesliminde KDV847

12.5.2. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki İnşaat –Taahhüt İşlerinde KDV848

12.5.3. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki KDV Konut ve İşyerinin Alım –Satım Amaçlı Tesliminde KDV852

12.6. KENTSEL DÖNÜŞÜM KAPSAMINDAKİ İNŞAATLARDA MUHASEBE UYGULAMASI853

12.6.1. Kentsel Dönüşümde Kat Karşılığı Olarak İnşaat Yapımında Muhasebe Uygulaması853

12.6.2. Kentsel Dönüşümde Taahhüt Şeklinde İnşaat Yapımı Muhasebe Uygulaması860

12.6.2.1. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki İnşaat Taahhüt İşinin Başlandığı Yılda Tamamlanıp Teslimi (Aylara Yaygın İnşaat Taahhüt İşi Olması)861

12.6.2.2. Kentsel Dönüşüm Kapsamındaki İnşaat Taahhüt İşinin Başlandığı Yıldan Sonraki Yıllarda Tamamlanıp Teslimi (Yıllara Yaygın İnşaat Taahhüt İşi Olması)865

Onüçüncü Bölüm

ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUMLARDA

VERGİ VE MUHASEBE

13.1.ADİ ORTAKLIKLAR873

13.1.1. Adi Ortaklık873

13.1.2. Adi Ortaklıklarda Vergilendirme878

13.1.3. Adi Ortaklıklarda Muhasebe Uygulaması881

13.2. İŞ ORTAKLIKLARI888

13.2.1. İş Ortaklığı888

13.2.2. İş Ortaklıklarında Vergilendirme889

13.2.3. İş Ortaklıklarında İşin Bitiminde Ortaya Çıkan Zararların Durumu892

13.2.4. İş Ortaklıklarında Özellikli Durumlar893

13.2.5. İş Ortaklıklarında Muhasebe Uygulaması894

13.3. KONSORSİYUMLAR903

13.3.1. Konsorsiyum903

13.3.2. Konsorsiyumlarda Vergilendirme903

13.3.3. Konsorsiyumlarda Muhasebe Uygulaması906

Ondördüncü Bölüm

GAYRİMENKUL SATIŞ KİRALAMA İŞLEMLERİNDE

VERGİ VE MUHASEBE

14.1. MÜKELLEFİYET KAYDI OLMAYAN GERÇEK KİŞİLERİN GAYRİMENKUL SATIŞI909

14.1.1. Değer Artış Kazancı /Ticari Kazanç Ayrımı909

14.1.2. İvazsız İktisap Edilen Gayrimenkullerin Satışı910

14.1.3. Değer Artış Kazancı Hesabında Gayrimenkullerde İktisap Tarihi911

14.1.4. İvazlı İktisap Edilen Gayrimenkullerin Satışı914

14.2. AKTİFTE KAYITLI GAYRİMENKULLERİN SATIŞI917

14.2.1. Gelir Vergisi Mükelleflerinde Gayrimenkul Satışı917

14.2.2. Kurumlar Vergisi Mükelleflerinde Gayrimenkul Satışı ve Kazanç İstisnası918

14.2.3. Sat– Kirala –Geri Al Yöntemi920

14.2.4. Gayrimenkul Satışlarında KDV İstisnası925

14.3. GAYRİMENKUL TİCARETİ (ALIM–SATIM)926

14.3.1. Gayrimenkul Ticareti Yapan İşletmelerde Vergilendirme926

13.3.2. Gayrimenkul Teslimlerinde KDV926

13.3.3. Gayrimenkul Alım Satım İşlemlerinde Muhasebe Uygulaması930

14.4. GAYRİMENKUL KİRALAMALARI932

14.4.1. Gayrimenkul Kiralaması Yapan İşletmelerde Vergilendirme932

14.4.2. Gayrimenkul Kiralamalarında KDV933

14.4.3. Gayrimenkul Kiralama İşlemlerinde Muhasebe Uygulaması934

Onbeşinci Bölüm

YAP İŞLET DEVRET MODELİ İNŞAAT FAALİYETİNDE

VERGİ VE MUHASEBE

15.1. YAP İŞLET DEVRET MODELİ937

15.2. 3996 SAYILI YASA KAPSAMINDA KAMU YAP İŞLET DEVRET MODELİNDE YAPILAN İNŞAATLARDA VERGİLENDİRME937

15.2.1. Kamu YİD Modeline Göre Yapılan Gayrimenkulün (Yapının) Değerlemesi937

15.2.2. Kamu YİD Modelinde Vergi Tevkifatı938

15.2.3. Kamu YİD Modelinde Katma Değer Vergisi İstisnası939

15.2.4. Kamu YİD Modelinde Muhasebe Uygulaması940

15.3. 3996 SAYILI YASA KAPSAMINA GİRMEYEN ÖZEL SEKTÖR YAP–İŞLET–DEVRET MODELİNDE İNŞAAT YAPIMI942

15.3.1. Özel Sektör Yap–İşlet–Devret Modelinde Vergilendirme942

15.3.2. Özel Sektör Yap–İşlet–Devret Modelinde KDV945

15.3.3. Özel Sektör Yap–İşlet–Devret Modeli Muhasebe Uygulaması946

Ekler

EK–1: Hesap Planı951